Άποψη: Οι Έλληνες δεν ξέρουμε ούτε να καθόμαστε σωστά στο αυτοκίνητο

Οδηγούμε χωρίς να βλέπουμε και χωρίς να φτάνουμε το τιμόνι. Τα ξέρουμε όλα αλλά δεν ξέρουμε τίποτα. Μια καθημερινή στους ελληνικούς δρόμους.

Του Τρύφωνα Αλεξόπουλου

Οδηγοί που μόλις φαίνονται πάνω από το τιμόνι και άλλοι που κάθονται τόσο μακριά ώστε το κρατούν σχεδόν με τα ακροδάχτυλα. Η σωστή θέση οδήγησης δεν είναι θέμα άνεσης ή στιλ. Είναι ένα από τα πρώτα πράγματα που καθορίζουν πόσο καλά βλέπεις, πόσο γρήγορα αντιδράς και πόσο έλεγχο έχεις πάνω στο αυτοκίνητο.

Έχω βαρεθεί να το βλέπω!

Σταματάς σε ένα φανάρι, κοιτάς το αυτοκίνητο δίπλα σου και από τη θέση του οδηγού διακρίνονται σχεδόν μόνο δύο μάτια πάνω από το τιμόνι. Το κάθισμα βρίσκεται στο χαμηλότερο πιθανό σημείο, ο οδηγός έχει κυριολεκτικά βυθιστεί μέσα στο αυτοκίνητο και το επάνω μέρος του ταμπλό βρίσκεται σχεδόν στο ύψος του προσώπου του.

Και μετά υπάρχει το άλλο άκρο. Οδηγοί που έχουν μετακινήσει το κάθισμα τόσο πίσω και έχουν ξαπλώσει τόσο πολύ την πλάτη, ώστε για να φτάσουν το τιμόνι αναγκάζονται να τεντώσουν σχεδόν εντελώς τα χέρια τους. Οι ώμοι δεν ακουμπούν σωστά στο κάθισμα, το τιμόνι βρίσκεται στην άκρη των δαχτύλων και σε μια μεγάλη κίνηση του τιμονιού ολόκληρος ο κορμός πρέπει να μετακινηθεί προς τα εμπρός.

Το παράξενο είναι ότι έχουμε συνηθίσει τόσο πολύ να βλέπουμε αυτές τις εικόνες, ώστε σχεδόν δεν μας κάνουν εντύπωση. Κι όμως, δεν μιλάμε για προσωπική αισθητική. Δεν έχει σημασία αν κάποιος «βολεύεται έτσι». Η θέση οδήγησης είναι μέρος του ελέγχου του αυτοκινήτου και κρίσιμο κομμάτι για την οδική ασφάλεια. Ίσως το πιο βασικό.

Το κάθισμα σηκώνεται. Απίστευτο;;;

Αυτό που με προβληματίζει περισσότερο αφορά κυρίως νέες, αλλά και νέους, οδηγούς με τους οποίος έχω συζητήσει. Έχω ακούσει αρκετές φορές να μου λένε ότι κανείς δεν τους είχε εξηγήσει ότι το κάθισμα του οδηγού ρυθμίζεται και καθ’ ύψος.

Και κάπου εκεί πραγματικά αναρωτιέσαι τι ακριβώς έχει πάει στραβά.

Στη συντριπτική πλειονότητα των σύγχρονων αυτοκινήτων υπάρχει δυνατότητα ρύθμισης του ύψους του καθίσματος του οδηγού. Δεν πρόκειται για κάποιον κρυφό εξοπλισμό που πρέπει να ανακαλύψεις διαβάζοντας το εγχειρίδιο χρήσης. Υπάρχει ένας μοχλός ή ένας ηλεκτρικός διακόπτης δίπλα στο κάθισμα, ακριβώς για αυτόν τον λόγο: επειδή οδηγοί διαφορετικού ύψους πρέπει να μπορούν να αποκτήσουν σωστή ορατότητα και σωστή σχέση με τα χειριστήρια.

Κι όμως, συναντάς καθημερινά οδηγούς που κάθονται τόσο χαμηλά ώστε δυσκολεύεσαι να πιστέψεις ότι έχουν πραγματικά καθαρή εικόνα του χώρου ακριβώς μπροστά από το αυτοκίνητο. Αναρωτιέμαι, λοιπόν, εδώ, πώς γίνεται οι ίδιοι οι οδηγοί να μην προβληματίζονται με το γεγονός αυτό.

Δεν αρκεί να βλέπεις «μπροστά»

Η καλή ορατότητα δεν σημαίνει απλώς ότι βλέπεις τον ορίζοντα μέσα από το παρμπρίζ. Χρειάζεται να έχεις σωστή αντίληψη του δρόμου κοντά στο αυτοκίνητο, των διασταυρώσεων, των πεζών, των ποδηλατών, των κρασπέδων και γενικότερα του χώρου στον οποίο κινείσαι.

Όσο χαμηλότερα βρίσκεται το κεφάλι σε σχέση με το ταμπλό και τη βάση του παρμπρίζ, τόσο περισσότερο περιορίζεται το κοντινό οπτικό πεδίο μπροστά από το αυτοκίνητο. Αυτό γίνεται ακόμη πιο σημαντικό στα σημερινά αυτοκίνητα. Τα καπό έχουν ανέβει, οι κολόνες έχουν γίνει παχύτερες για λόγους παθητικής ασφάλειας και τα SUV αποτελούν πλέον μεγάλο μέρος της αγοράς. Δεν υπάρχει λοιπόν κανένας λόγος να επιβαρύνουμε επιπλέον την ορατότητά μας επειδή θεωρούμε ότι το να καθόμαστε χαμηλά είναι πιο «cool».

Και υπάρχει κάτι ακόμη: όταν η θέση σου δεν είναι σωστή, δεν αλλάζει μόνο αυτό που βλέπεις. Αλλάζει και το πόσο εύκολα μπορείς να στρέψεις το κεφάλι, να ελέγξεις έναν καθρέπτη ή να κοιτάξεις στιγμιαία προς μια διασταύρωση. Η θέση οδήγησης είναι μέρος της ορατότητας.

Και μετά έχουμε την «ξαπλώστρα»

Στο άλλο άκρο βρίσκονται όσοι οδηγούν σαν να βρίσκονται στον καναπέ του σπιτιού τους. Κάθισμα πίσω, πλάτη ξαπλωμένη και τα χέρια σχεδόν τεντωμένα. Δεν ξέρω πώς καθιερώθηκε η ιδέα ότι αυτή η στάση είναι πιο άνετη ή περισσότερο «οδηγική». Στην πραγματικότητα συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Το τιμόνι δεν είναι χειριστήριο που πρέπει απλώς να μπορούμε να ακουμπήσουμε. Πρέπει να μπορούμε να το ελέγξουμε.

Όταν κρατάς το τιμόνι με σχεδόν τεντωμένα χέρια, έχεις μικρότερο εύρος κίνησης χωρίς να μετακινήσεις τον κορμό σου. Σε μια απότομη αλλαγή κατεύθυνσης ή σε μια διόρθωση, οι ώμοι αναγκάζονται να ξεκολλήσουν από την πλάτη του καθίσματος και ολόκληρη η θέση του σώματος καταρρέει. Και τότε καταλήγεις να οδηγείς κυριολεκτικά με τα ακροδάχτυλα.

Σε μια ευθεία εθνική οδό μπορεί να φαίνεται ότι δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα. Η σωστή θέση όμως δεν σχεδιάζεται για τις στιγμές που δεν συμβαίνει τίποτα. Σχεδιάζεται για εκείνο το μισό δευτερόλεπτο που θα χρειαστεί να αποφύγεις κάτι. Για το αυτοκίνητο που θα μπει ξαφνικά στη λωρίδα σου. Για το ζώο που θα βρεθεί στον δρόμο. Για την απότομη διόρθωση σε μια στροφή. Για τη στιγμή που θα χρειαστεί να χρησιμοποιήσεις όλο το εύρος των κινήσεων του τιμονιού και όχι απλώς δύο μικρές διορθώσεις δεξιά και αριστερά.

Ποιος μας το μαθαίνει τελικά;

Είναι κυριολεκτικά το κομμάτι που με ενοχλεί περισσότερο.

Μιλάμε διαρκώς για τα συστήματα υποβοήθησης οδηγού, για αυτόματο φρενάρισμα, διατήρηση λωρίδας, κάμερες, ραντάρ και για αυτοκίνητα που γίνονται ολοένα ασφαλέστερα. Και την ίδια στιγμή υπάρχουν άνθρωποι που δεν γνωρίζουν πώς πρέπει να κάθονται πίσω από το τιμόνι.

Το ακόμη πιο παράδοξο είναι ότι η προσαρμογή του καθίσματος, των καθρεπτών, της ζώνης και του προσκέφαλου αποτελεί μέρος όσων ο υποψήφιος οδηγός πρέπει να γνωρίζει κατά την εκπαίδευση και την εξέτασή του. Άρα το ερώτημα δεν είναι απλώς «γιατί δεν μας το μαθαίνουν;». Αν μας το μαθαίνουν, γιατί τόσο πολλοί οδηγοί βγαίνουν στον δρόμο χωρίς να το γνωρίζουν; Μήπως αντιμετωπίζουμε τη σωστή θέση οδήγησης σαν ακόμη ένα πράγμα που πρέπει να κάνουμε σωστά μόνο για να περάσουμε την εξέταση; Ή μήπως μετά την απόκτηση του διπλώματος κανείς δεν ξανασχολείται με τα βασικά;

Δεν έχω απάντηση. Έχω όμως την εικόνα που βλέπω καθημερινά στον δρόμο.

Οδηγούς που δεν βλέπουν καν τον δρόμο. Οδηγούς που δεν μπορούν να στρίψουν καλά είτε επειδή κρατούν λάθος το τιμόνι είτε επειδή δε το φτάνουν καν. Και ανθρώπους που θεωρούν ότι η θέση του καθίσματος είναι απλώς θέμα προσωπικής άνεσης.

Δεν είναι. Πριν ξεκινήσεις, πριν συνδέσεις το κινητό, πριν ανοίξεις τα google maps και πριν βάλεις μουσική, υπάρχουν δύο βασικά πράγματα που πρέπει να μπορείς να κάνεις. Να βλέπεις σωστά τον δρόμο και να ελέγχεις σωστά το αυτοκίνητο. Και αν για οποιονδήποτε από αυτούς τους δύο λόγους κάθεσαι λάθος, το αυτοκίνητο σου έχει ήδη δώσει τη δυνατότητα να το διορθώσεις. Αρκεί κάποιος να σου έχει εξηγήσει ότι πρέπει να το κάνεις.

Η άποψη του ειδικού

Πως βρίσκω την σωστή θέση οδήγησης;

Είναι γεγονός πως κάθε οδηγός κάθεται στο βολάν, στην θέση εκείνη που τον βολεύει.

Οδηγεί όμως με ασφάλεια;

Η σωστή θέση οδήγησης είναι αντικειμενική και υποκειμενική.

Αντικειμενική όσον αφορά τις δυνατότητες ρύθμισης που μας δίνουν το κάθισμα και το τιμόνι κάθε αυτοκινήτου και υποκειμενική ανάλογα με τον σωματότυπο του καθενός.

Προκειμένου λοιπόν να βρούμε την σωστή απόσταση του καθίσματος σε σχέση με τα πρωτεύοντα (τιμόνι, πεντάλ, μοχλός ταχυτήτων) και τα δευτερεύοντα χειριστήρια (φλας, φώτα, ηχοσύστημα, μοχλοί θέρμανσης – ψύξης – εξαερισμού, ηλεκτρικοί διακόπτες, κ.λπ.), ακολουθούμε την εξής μέθοδο:

1. Τοποθετούμε την πλάτη του καθίσματος –ει δυνατόν- σε γωνία σχεδόν 90 μοιρών σε σχέση με τον πάγκο και χαμηλώνουμε –αν μας δίνεται η δυνατότητα- τον πάγκο του καθίσματος, τόσο ώστε το ταμπλό να μην μας κρύβει τον ορίζοντα και οι μηροί μας να μην ακουμπούν στην στεφάνη του τιμονιού.

   

2. Τοποθετούμε και τα δυο χέρια μας στο τιμόνι, σε αντιδιαμετρική θέση (στην θέση 9:15 των δεικτών ενός αναλογικού ρολογιού), φροντίζοντας η σχηματιζόμενη γωνία στο ύψος των αγκώνων να είναι κοντά στις 90 μοίρες.

   

3. Ακουμπάμε (χωρίς να πιέζουμε) τα πόδια μας στα πεντάλ φρένου και συμπλέκτη και μετακινούμε το κάθισμα εμπρός πίσω, ούτως ώστε η γωνία που σχηματίζεται στα γόνατά μας να είναι μεταξύ 90 έως το πολύ 100 μοιρών.

   Τέλος, η ρύθμιση του καθίσματος πρέπει να γίνεται με τρόπο ώστε, να μην χάνουμε τμήμα από τις γυάλινες επιφάνειες που μας επιτρέπουν την προς τα έξω ορατότητα και –δευτερευόντως- να βλέπουμε τα βασικά όργανα του καντράν. Σε κάθε περίπτωση, η θέση και των δυο χεριών πάνω στο τιμόνι (στην βάση του 9:15) είναι αυτή που θα μας βοηθήσει τα μέγιστα, στο να βγούμε αλώβητοι από μια δύσκολη στιγμή, καθώς με αυτόν τρόπο εξασφαλίζουμε την μέγιστη δυνατή ακρίβεια και το μέγιστο εύρος του όποιου απαιτούμενου ελιγμού

Νίκος Τσάδαρης, ειδικός συνεργάτης του Quattroruote, εκπαιδευτής ασφαλούς οδήγησης και οδηγός αγώνων