Από σήμερα αλλάζουν όλα τα νέα αυτοκίνητα στην Ευρώπη – Τι επιβάλλεται;

Από 7 Ιουλίου 2026 ενεργοποιείται νέα φάση του κανονισμού GSR της ΕΕ, με υποχρεωτικά συστήματα ασφάλειας σε νέα ΙΧ και van.

Από σήμερα, 7 Ιουλίου 2026, τα νέα αυτοκίνητα και van που ταξινομούνται στην Ευρωπαϊκή Ένωση περνούν σε μια νέα εποχή υποχρεωτικών συστημάτων ασφάλειας. Η επόμενη φάση του ευρωπαϊκού κανονισμού General Safety Regulation, γνωστού και ως GSR2, φέρνει περισσότερη τεχνολογία στα καινούργια οχήματα, με στόχο τη μείωση των τροχαίων, την καλύτερη προστασία πεζών και ποδηλατών και την έγκαιρη προειδοποίηση του οδηγού όταν αποσπάται η προσοχή του.

Στην πράξη, τα νέα αυτοκίνητα γίνονται ακόμη πιο «έξυπνα». Θα πρέπει να διαθέτουν πιο εξελιγμένα συστήματα αυτόματου φρεναρίσματος, συστήματα παρακολούθησης της προσοχής του οδηγού, αυστηρότερες προδιαγραφές για ελαστικά και γυάλινες επιφάνειες, καθώς και τεχνολογίες που έχουν στόχο να περιορίσουν τα ατυχήματα με ευάλωτους χρήστες του δρόμου.

Ο σκοπός είναι προφανής και δύσκολα αμφισβητείται. Λιγότεροι νεκροί και σοβαρά τραυματίες στους ευρωπαϊκούς δρόμους. Ωστόσο, η νέα υποχρεωτική τεχνολογία ανοίγει και μια μεγάλη συζήτηση. Μέχρι πού φτάνει η ασφάλεια και από πού αρχίζει η αίσθηση ότι το αυτοκίνητο σε παρακολουθεί;

Τι αλλάζει από σήμερα

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη ξεκινήσει από το 2022 και το 2024 τη σταδιακή εφαρμογή του General Safety Regulation. Από τις 7 Ιουλίου 2024, όλα τα νέα αυτοκίνητα που πωλούνται στην ΕΕ πρέπει να διαθέτουν συστήματα όπως Intelligent Speed Assistance, προειδοποίηση υπνηλίας, emergency stop signal, κάμερα ή αισθητήρες οπισθοπορείας, συστήματα κυβερνοασφάλειας, lane keeping, αυτόματο φρενάρισμα έκτακτης ανάγκης και event data recorder.

Η νέα φάση που ενεργοποιείται από σήμερα επεκτείνει τις απαιτήσεις για όλα τα νέα ταξινομημένα οχήματα, με έμφαση σε τρία βασικά σημεία: Advanced Driver Distraction Warning, αυστηρότερη απόδοση ελαστικών και νέα πρότυπα για safety glass. Παράλληλα, το πεδίο των συστημάτων αυτόματου φρεναρίσματος επεκτείνεται ώστε να καλύπτει περισσότερα σενάρια με πεζούς και ποδηλάτες.

Τα νέα υποχρεωτικά συστήματα

Τα συστήματα που πλέον γίνονται υποχρεωτικά ή επεκτείνονται στα νέα αυτοκίνητα και van έχουν ως στόχο να μειώσουν τον κίνδυνο σύγκρουσης, αλλά και να περιορίσουν τη σοβαρότητα ενός ατυχήματος όταν αυτό δεν μπορεί να αποφευχθεί.

Σε μεγάλο βαθμό, αρκετές από αυτές τις τεχνολογίες υπάρχουν ήδη σε πολλά σύγχρονα μοντέλα. Η διαφορά είναι ότι πλέον δεν αποτελούν προαιρετικό εξοπλισμό ή προνόμιο ακριβότερων εκδόσεων. Γίνονται υποχρεωτικές προδιαγραφές για τη νόμιμη ταξινόμηση νέων οχημάτων στην ευρωπαϊκή αγορά.

Η κάμερα που κοιτάζει τον οδηγό

Το σύστημα που προκαλεί τη μεγαλύτερη συζήτηση είναι το Advanced Driver Distraction Warning, δηλαδή η προηγμένη προειδοποίηση απόσπασης προσοχής του οδηγού. Η λογική του είναι να εντοπίζει αν ο οδηγός δεν κοιτάζει τον δρόμο, αν κουράζεται ή αν χάνει τη συγκέντρωσή του.

Συνήθως, το σύστημα λειτουργεί με κάμερα υπερύθρων στραμμένη προς τον οδηγό. Μπορεί να παρακολουθεί τη θέση του κεφαλιού, την κατεύθυνση του βλέμματος, το άνοιγμα και το κλείσιμο των ματιών και άλλες ενδείξεις κόπωσης ή απόσπασης προσοχής. Αν διαπιστώσει ότι ο οδηγός κοιτάζει αλλού για πολλή ώρα ή δείχνει σημάδια υπνηλίας, εμφανίζει προειδοποίηση ή ενεργοποιεί ηχητικό σήμα.

Από πλευράς οδικής ασφάλειας, το σκεπτικό είναι ισχυρό. Η απόσπαση προσοχής, ειδικά λόγω κινητού τηλεφώνου, αποτελεί έναν από τους πιο επικίνδυνους παράγοντες πίσω από το τιμόνι. Το ίδιο ισχύει και για την κόπωση, ιδιαίτερα σε μεγάλες διαδρομές.

Ωστόσο, η ιδέα μιας κάμερας που παρακολουθεί συνεχώς το πρόσωπο του οδηγού δημιουργεί εύλογη ανησυχία σε αρκετούς οδηγούς. Το ερώτημα δεν είναι μόνο αν το σύστημα βοηθά. Το ερώτημα είναι και πώς διαχειρίζεται τα δεδομένα, πόσο συχνά επεμβαίνει και αν μπορεί να γίνει ενοχλητικό στην καθημερινή χρήση.

Θα μπορείς να το απενεργοποιήσεις;

Σε αρκετά αυτοκίνητα, τέτοια συστήματα μπορούν να απενεργοποιηθούν προσωρινά μέσα από το μενού του οχήματος. Όμως η γενική φιλοσοφία των ευρωπαϊκών κανονισμών είναι ότι τα βασικά συστήματα ασφάλειας επανενεργοποιούνται κάθε φορά που ξεκινά το αυτοκίνητο.

Αυτό το έχουμε ήδη δει με το Intelligent Speed Assistance, το σύστημα που προειδοποιεί τον οδηγό όταν υπερβαίνει το όριο ταχύτητας. Μπορεί να απενεργοποιηθεί ή να παρακαμφθεί, όμως στα οχήματα που συμμορφώνονται με τον GSR2 ενεργοποιείται ξανά σε κάθε εκκίνηση.

Κάτι αντίστοιχο μπορεί να ισχύει και με τα συστήματα παρακολούθησης προσοχής, ανάλογα με την εφαρμογή κάθε κατασκευαστή. Εδώ θα φανεί και η διαφορά ανάμεσα σε ένα καλορυθμισμένο σύστημα και σε ένα σύστημα που γίνεται ενοχλητικό με συνεχείς προειδοποιήσεις.

Ποιους αφορά και ποιους όχι

Οι νέες απαιτήσεις δεν αφορούν τα αυτοκίνητα που κυκλοφορούν ήδη. Δεν υπάρχει υποχρέωση μετατροπής, αναβάθμισης ή τοποθέτησης τέτοιων συστημάτων σε παλαιότερα ΙΧ.

Αφορούν τα νέα οχήματα που ταξινομούνται από την ημερομηνία εφαρμογής και μετά, σύμφωνα με τις προθεσμίες του ευρωπαϊκού κανονισμού. Με απλά λόγια, αν έχεις ήδη αυτοκίνητο, δεν αλλάζει κάτι για εσένα. Αν όμως αγοράσεις καινούργιο μοντέλο που ταξινομείται πλέον στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ο εξοπλισμός ασφάλειας που προβλέπει ο GSR2 θα πρέπει να υπάρχει.

Αυτό σημαίνει ότι η αλλαγή θα γίνει σταδιακά αισθητή στην αγορά. Πολλά μοντέλα είχαν ήδη ενσωματώσει αρκετά από τα συστήματα για να καλύψουν τις προηγούμενες φάσεις του κανονισμού ή τις απαιτήσεις του Euro NCAP. Όμως από εδώ και πέρα, ορισμένα συστήματα που μέχρι χθες μπορεί να υπήρχαν σε πιο πλούσιες εκδόσεις θα περάσουν στον βασικό εξοπλισμό.

Γιατί η ΕΕ το επιβάλλει

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποστηρίζει ότι τα νέα υποχρεωτικά συστήματα ασφάλειας μπορούν να συμβάλουν στη μείωση των θανατηφόρων και σοβαρών τροχαίων. Σύμφωνα με την Κομισιόν, οι κανόνες γενικής ασφάλειας αναμένεται να βοηθήσουν στην αποτροπή περισσότερων από 25.000 θανάτων και τουλάχιστον 140.000 σοβαρών τραυματισμών έως το 2038.

Το επιχείρημα είναι σαφές. Τα σύγχρονα αυτοκίνητα προστατεύουν πολύ καλά τους επιβάτες τους σε περίπτωση σύγκρουσης, χάρη σε αερόσακους, ζώνες, ζώνες παραμόρφωσης και εξελιγμένες δομές αμαξώματος. Όμως η επόμενη μεγάλη πρόκληση είναι να αποφεύγονται τα ατυχήματα πριν συμβούν.

Γι’ αυτό η ΕΕ δίνει βάρος σε ενεργητικά συστήματα ασφάλειας, όπως το αυτόματο φρενάρισμα, η διατήρηση λωρίδας, η προειδοποίηση κόπωσης και η αναγνώριση κινδύνου για πεζούς και ποδηλάτες.

Το κόστος θα ανέβει;

Εδώ βρίσκεται το πρώτο μεγάλο πρακτικό ερώτημα. Κάθε νέο υποχρεωτικό σύστημα έχει κόστος. Αισθητήρες, κάμερες, λογισμικό, υπολογιστικές μονάδες, δοκιμές, πιστοποιήσεις και εξέλιξη αυξάνουν το κόστος παραγωγής.

Οι κατασκευαστές μπορούν να απορροφήσουν ένα μέρος αυτού του κόστους. Ωστόσο, σε μια αγορά όπου τα καινούργια αυτοκίνητα έχουν ήδη ακριβύνει σημαντικά, είναι λογικό οι καταναλωτές να ανησυχούν ότι οι νέες υποχρεώσεις θα περάσουν τελικά στην τελική τιμή.

Το θέμα είναι ακόμη πιο έντονο στα μικρά και προσιτά αυτοκίνητα. Όσο περισσότερη υποχρεωτική τεχνολογία μπαίνει σε κάθε μοντέλο, τόσο δυσκολότερο γίνεται για τις εταιρείες να κρατήσουν χαμηλά τις τιμές στις βασικές κατηγορίες.

Ασφάλεια ή υπερβολική επιτήρηση;

Το δεύτερο ερώτημα αφορά την ιδιωτικότητα και την εμπειρία οδήγησης. Κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει ότι ένα σύστημα που εντοπίζει έναν κουρασμένο ή αφηρημένο οδηγό μπορεί να σώσει ζωές. Όμως υπάρχει διαφορά ανάμεσα σε ένα αυτοκίνητο που σε βοηθά και σε ένα αυτοκίνητο που σε κάνει να νιώθεις ότι σε επιτηρεί.

Αν οι κάμερες επεξεργάζονται τα δεδομένα τοπικά, χωρίς αποθήκευση ή αποστολή εικόνας εκτός οχήματος, το ζήτημα της ιδιωτικότητας περιορίζεται. Όμως ο οδηγός δικαίως θέλει διαφάνεια. Πρέπει να γνωρίζει τι παρακολουθείται, τι αποθηκεύεται, τι διαγράφεται και ποιος έχει πρόσβαση στα δεδομένα.

Παράλληλα, υπάρχει και το θέμα της βαθμονόμησης. Ένα σύστημα που προειδοποιεί όταν ο οδηγός πραγματικά αφαιρείται είναι χρήσιμο. Ένα σύστημα που χτυπάει συνεχώς επειδή ο οδηγός κοίταξε για λίγο τον καθρέφτη, την οθόνη ή το παιδί στο πίσω κάθισμα μπορεί να γίνει εκνευριστικό και τελικά αντιπαραγωγικό.

Τι κρατάμε;

• Από τις 7 Ιουλίου 2026 ενεργοποιείται νέα φάση του ευρωπαϊκού General Safety Regulation.
• Τα νέα αυτοκίνητα και van που ταξινομούνται στην ΕΕ πρέπει να διαθέτουν περισσότερα υποχρεωτικά συστήματα ασφάλειας.
• Κεντρική αλλαγή είναι το Advanced Driver Distraction Warning, που παρακολουθεί την προσοχή του οδηγού.
• Τα συστήματα αυτόματου φρεναρίσματος επεκτείνονται σε περισσότερα σενάρια με πεζούς και ποδηλάτες.
• Προβλέπονται αυστηρότερες απαιτήσεις για ελαστικά και safety glass.
• Τα αυτοκίνητα που κυκλοφορούν ήδη δεν επηρεάζονται.
• Δεν απαιτείται τοποθέτηση τέτοιων συστημάτων σε παλαιότερα ΙΧ.
• Η ΕΕ εκτιμά ότι οι κανόνες μπορούν να συμβάλουν στην αποτροπή χιλιάδων θανάτων και σοβαρών τραυματισμών έως το 2038.
• Η νέα τεχνολογία αυξάνει την ασφάλεια, αλλά ανοίγει συζήτηση για κόστος, πολυπλοκότητα και ιδιωτικότητα.
• Για τον αγοραστή, δεν μετρά μόνο αν υπάρχει το σύστημα, αλλά και πόσο σωστά λειτουργεί στην καθημερινή οδήγηση.