Μελέτη αποκαλύπτει ότι ένα στοιχείο του αυτοκινήτου που χρησιμοποιούμε καθημερινά, αυξάνει δραματικά την απόσπαση προσοχής και μειώνει την ασφάλεια στην οδήγηση
Στις μέρες μας βιώνουμε μια πραγματικότητα ειρωνική, σε ότι αφορά στην οδήγηση και στο τι ορίζει ο ΚΟΚ ως παράβαση. Δεν αποτελεί μόνο ελληνικό φαινόμενο, το ότι η χρήση κινητού ενώ οδηγούμε, τιμωρείται αυστηρά. Πρόκειται για μια πολύ επικίνδυνη συνήθεια και φυσικά το «ειρωνικό» του όλου πράγματος δεν έχει να κάνει με την αμφισβήτηση της επικινδυνότητα της.
Το ειρωνικό έχει να κάνει με το ότι η απόσπαση της προσοχής προκαλείται επίσης από κάτι το οποίο υπάρχει ενσωματωμένο σε όλα τα σύγχρονα αυτοκίνητα: τις μεγάλες οθόνες απτικής διεπαφής.
Πλέον, έχουν εκτοπίσει σταδιακά τα παραδοσιακά κουμπιά και περιστροφικούς διακόπτες, σε ορισμένες περιπτώσεις εξαφανίζοντάς τα εντελώς, όπως στα μοντέλα της Tesla. Πολλοί κατασκευαστές μάλιστα προβάλλουν τις μεγάλες ψηφιακές οθόνες ως βασικό πλεονέκτημα των οχημάτων τους.
Η έρευνα
Νέα μελέτη από το Πανεπιστήμιο της Ουάσινγκτον (UW) και το Toyota Research Institute έρχεται τώρα να επικοινωνήσει (και να προειδοποιήσει) με αριθμούς αυτό που ήδη γνωρίζαμε: οι οθόνες αυτές αποσπούν σοβαρά την προσοχή και αυξάνουν τον κίνδυνο κατά την οδήγηση.
Η έρευνα, με τίτλο «Touchscreens in Motion: Quantifying the Impact of Cognitive Load on Distracted Drivers», δημοσιεύτηκε στα Πρακτικά του 38ου Ετήσιου Συμποσίου ACM για Λογισμικό και Τεχνολογία Διεπαφών Χρήστη, τον Σεπτέμβριο του 2025.
Δεκαέξι συμμετέχοντες τοποθετήθηκαν σε προσομοιωτή οδήγησης υψηλής πιστότητας, ενώ οι ερευνητές παρακολουθούσαν κινήσεις ματιών και χεριών, διαστολή της κόρης και αγωγιμότητα του δέρματος.
Οι οδηγοί κλήθηκαν να χρησιμοποιήσουν την οθόνη του οχήματος και να εκτελέσουν εργασίες μνήμης. Το μέγεθος της κόρης και οι ηλεκτροδερμικές αποκρίσεις αποτέλεσαν βασικούς δείκτες της νοητικής καταπόνησης.
Με λίγα λόγια, όταν οι οδηγοί εκτελούσαν καθημερινές λειτουργίες μέσω της οθόνης ενώ κινούνταν σε προσομοιωμένο αστικό περιβάλλον, τόσο η ικανότητα οδήγησης όσο και η ακρίβεια χειρισμού της οθόνης μειώνονταν αισθητά. Όσο πιο σύνθετη ήταν η εργασία, τόσο μεγαλύτερη η πτώση απόδοσης.
Τα αποτελέσματα
Αξίζει να σημειωθεί ότι δεν μιλάμε για αποστολή μηνυμάτων ή ατελείωτο scrolling. Η μελέτη επικεντρώθηκε σε καθημερινές λειτουργίες που οι ίδιοι οι κατασκευαστές θεωρούν αποδεκτές: ρύθμιση στάθμης ήχου, αποστολή ή ακρόαση μηνυμάτων και πλοήγηση στα πολυμέσα.
Λειτουργίες που παλαιότερα απαιτούσαν ένα κουμπί ή έναν διακόπτη, σήμερα απαιτούν ταυτόχρονη χρήση ματιών, χεριών και γνωστικής προσοχής.
Τα αποτελέσματα ήταν απογοητευτικά για όσους αγαπούν τις μεγάλες οθόνες τύπου tablet. Η αλληλεπίδραση με την οθόνη μείωσε την ακρίβεια και την ταχύτητα χειρισμού κατά περισσότερο από 58% σε σύγκριση με συνθήκες χωρίς οδήγηση.
Παράλληλα, η απόκλιση από τη λωρίδα αυξήθηκε πάνω από 40% όταν προστέθηκε η χρήση της οθόνης. Με άλλα λόγια, οι οδηγοί γίνονταν ταυτόχρονα χειρότεροι στην οδήγηση και στον χειρισμό του συστήματος.
Θα ήταν εύκολο να θεωρήσουμε ότι η λύση είναι η επιστροφή στα φυσικά κουμπιά. Ωστόσο, είναι πολύ δύσκολο να συντελεσθεί αυτό το πισωγύρισμα. Δεν είναι μόνο το βήμα προς τα πίσω, είναι το ότι οι πολλαπλάσιες λειτουργίες των σύγχρονων αυτοκινήτων, δεν επιτρέπου κάτι τέτοιο.
Τώρα τι κάνουμε; (ή τώρα τι κάνουν)
Παρότι ορισμένοι κατασκευαστές επαναφέρουν μέρος των φυσικών διακοπτών, οι οθόνες είναι φθηνές και εύκολες στην ενσωμάτωση, οπότε θα συνεχίσουν να κυριαρχούν. Πώς μπορούν λοιπόν οι κατασκευαστές να βελτιώσουν την ασφάλεια; Η μελέτη προτείνει αρκετές λύσεις.
-Πρώτον, τη μείωση των μενού για λειτουργίες που χρησιμοποιούνται συχνά κατά την οδήγηση, με άμεση πρόσβαση σε βασικές λειτουργίες.
-Δεύτερον, συστήματα που μαθαίνουν τις συνήθειες του οδηγού, προβάλλοντας μεγαλύτερα και πιο ευδιάκριτα εικονίδια.
-Τέλος, προτείνεται η χρήση «ευαίσθητων στο φορτίο» συστημάτων που ανιχνεύουν υψηλό γνωστικό φόρτο και περιορίζουν προσωρινά ορισμένες λειτουργίες ή ειδοποιούν τον οδηγό να επικεντρωθεί στον δρόμο.
Συμπερασματικά, η μελέτη καταλήγει ότι οι διεπαφές πρέπει να σχεδιάζονται με βάση τον πραγματικό τρόπο που συμπεριφέρονται οι άνθρωποι — όχι όπως θα ήθελαν οι κατασκευαστές να συμπεριφέρονται.
Προφανώς, θα πούμε εμείς… προφανώς!
Tι Κρατάμε
-
Η χρήση οθονών αφής κατά την οδήγηση μειώνει έως και 58% την ακρίβεια χειρισμού και επιβαρύνει σημαντικά το γνωστικό φορτίο του οδηγού.
-
Η απόκλιση από τη λωρίδα αυξάνεται πάνω από 40% όταν οι οδηγοί αλληλεπιδρούν με τα μενού infotainment.
-
Ακόμη και βασικές λειτουργίες, όπως ήχος και πολυμέσα, απαιτούν ταυτόχρονη χρήση ματιών, χεριών και προσοχής.
-
Τα φυσικά κουμπιά έχουν σε μεγάλο βαθμό αντικατασταθεί από πολύπλοκες ψηφιακές διεπαφές, ενισχύοντας την απόσπαση.
-
Η μελέτη προτείνει απλούστερα μενού και «έξυπνα» συστήματα που προσαρμόζονται στο γνωστικό φορτίο του οδηγού.
