Εξελίξεις στον Πόλεμο της Μέσης Ανατολής, με Αναστολή βομβαρδισμών για δύο εβδομάδες και σημαντική αποκλιμάκωση στις διεθνείς τιμές του πετρελαίου. Τι θα γίνει όμως με την Ελλάδα;
Την ώρα που οι διεθνείς αγορές δείχνουν σημάδια αποκλιμάκωσης και το πετρέλαιο υποχωρεί κάτω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, ο Έλληνας οδηγός συνεχίζει να βλέπει τις ίδιες υψηλές τιμές στην αντλία. Η αντίφαση είναι μόνο φαινομενική. Στην πραγματικότητα, πρόκειται για μια κλασική περίπτωση όπου η διεθνής αγορά κινείται πιο γρήγορα από την πραγματική οικονομία.
Οι τελευταίες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, με την προσωρινή παύση των βομβαρδισμών και το άνοιγμα διαύλων επικοινωνίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, έφεραν άμεση αποκλιμάκωση στις τιμές του πετρελαίου. Ωστόσο, αυτή η αποκλιμάκωση έχει χαρακτηριστικά εύθραυστα. Η συμφωνία αφορά περιορισμένο χρονικό διάστημα και δεν έχει εξαλείψει τον γεωπολιτικό κίνδυνο που συνεχίζει να ενσωματώνεται στις τιμές.
Το βασικό πρόβλημα δεν είναι τόσο η τιμή του πετρελαίου στο χρηματιστήριο, όσο το τι συμβαίνει στην εφοδιαστική αλυσίδα. Τα Στενά του Ορμούζ, από τα οποία διέρχεται ένα τεράστιο ποσοστό της παγκόσμιας παραγωγής, εξακολουθούν να λειτουργούν με καθυστερήσεις και περιορισμούς. Ακόμα και αν η ένταση μειώνεται, η ροή του πετρελαίου δεν αποκαθίσταται αυτόματα. Τα φορτία που καθυστέρησαν πρέπει να επαναπρογραμματιστούν, οι μεταφορές να εξομαλυνθούν και η αγορά να επανέλθει σε κανονικούς ρυθμούς. Αυτή η διαδικασία δεν μετριέται σε ημέρες αλλά σε εβδομάδες.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Παράλληλα, η Ευρώπη –και κατ’ επέκταση η Ελλάδα– δεν αγοράζει καύσιμα σε πραγματικό χρόνο, με βάση την τιμή της ημέρας. Οι εισαγωγές γίνονται με συμβόλαια που έχουν κλειστεί σε προηγούμενες χρονικές περιόδους, όταν οι τιμές ήταν υψηλότερες. Αυτό σημαίνει ότι τα καύσιμα που φτάνουν τώρα στην αγορά έχουν ήδη «χρεωθεί» ακριβά. Ακόμα και αν το πετρέλαιο πέφτει σήμερα, η επίδραση αυτής της πτώσης θα φανεί με καθυστέρηση.
Στο μεταξύ, η ευρωπαϊκή αγορά συνεχίζει να λειτουργεί υπό πίεση. Η ζήτηση παραμένει αυξημένη, η προσφορά δεν έχει αποκατασταθεί πλήρως και ο ανταγωνισμός για φορτία είναι έντονος. Σε αυτό το περιβάλλον, οι τιμές δεν προσαρμόζονται εύκολα προς τα κάτω, καθώς το κόστος προμήθειας παραμένει υψηλό. Υπάρχει και ένας ακόμη παράγοντας που λειτουργεί ανασταλτικά: η ίδια η συμπεριφορά της αγοράς. Οι τιμές των καυσίμων ανεβαίνουν γρήγορα όταν υπάρχει κρίση, αλλά αποκλιμακώνονται με πολύ πιο αργούς ρυθμούς. Οι πρόσφατες αυξήσεις έχουν ήδη ενσωματωθεί στην αγορά και δεν αντιστρέφονται άμεσα, ιδιαίτερα όταν υπάρχει αβεβαιότητα για το αν η αποκλιμάκωση θα έχει διάρκεια.
Σε όλα αυτά έρχεται να προστεθεί η πασχαλινή περίοδος, η οποία παραδοσιακά συνοδεύεται από αυξημένη ζήτηση λόγω των μετακινήσεων. Η αυξημένη κατανάλωση λειτουργεί ως φυσικό «ανάχωμα» σε οποιαδήποτε προσπάθεια μείωσης των τιμών, καθώς η αγορά δεν έχει κίνητρο να περάσει άμεσα τις μειώσεις στον καταναλωτή. Το αποτέλεσμα είναι ότι, παρότι το διεθνές περιβάλλον δείχνει να βελτιώνεται, η ελληνική αντλία παραμένει σε υψηλά επίπεδα. Η αποκλιμάκωση υπάρχει, αλλά βρίσκεται ακόμη στο στάδιο της μετάβασης από το χρηματιστήριο στην πραγματική οικονομία.
Έτσι, το φετινό Πάσχα δεν αναμένεται να φέρει ουσιαστική ανακούφιση στους οδηγούς. Οι μειώσεις θα χρειαστούν χρόνο για να περάσουν στην αγορά και θα εξαρτηθούν από το αν η γεωπολιτική ηρεμία θα έχει διάρκεια. Μέχρι τότε, η εικόνα θα παραμείνει ουσιαστικά αμετάβλητη, επιβεβαιώνοντας ότι στις τιμές των καυσίμων, η πτώση είναι πάντα πιο αργή από την άνοδο.
