Η Γερμανία αποκαθηλώνει από το θρόνο που η ίδια είχε τοποθετήσει την πράσινη μετάβαση, προκειμένου να «σώσει την παρτίδα» για τις αυτοκινητοβιομηχανίες της
Τελικά έγινε αυτό που μόλις πριν δυο χρόνια έμοιαζε αδιανόητο. Η ΕΕ αναίρεσε την απόφαση της για καθολική απαγόρευση των κινητήρων εσωτερικής καύσης το 2035 και υιοθέτησε μια εναλλακτική στρατηγική που του δίνει παράταση ζωής. Ήταν το στολίδι της κλιματικής ατζέντας που καθόρισε την πρώτη θητεία της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ως προέδρου της Επιτροπής, ωστόσο τώρα φαντάζει περισσότερο ως «δαμόκλειος σπάθη» που πέρα από την πρόεδρο, απειλεί και τον βιομηχανικό πυρήνα της Γερμανίας.
Αλλαγή ρότας
Δεν προκαλεί εντύπωση λοιπόν, ότι πίσω από την ακύρωση της απαγόρευσης βρίσκονται η ίδια η Γερμανία, έδρα του μεγαλύτερου αυτοκινητοβιομηχανικού όγκου της Ευρώπης, το κεντροδεξιό Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα, η φιλοεπιχειρηματική πολιτική οικογένεια στην οποία ανήκουν η φον ντερ Λάιεν και ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς.
Ήταν η πίεση που άσκησαν που ανάγκασε την Επιτροπή να υποχωρήσει, αφού το Βερολίνο πέρασε από την πιθανή αποχή από την ψηφοφορία στην υπονόμευση ολόκληρης της απαγόρευσης των κινητήρων εσωτερικής καύσης — και όλα αυτά μέσα σε τρεις εβδομάδες.
Σύμφωνα με τη νέα πρόταση, η απαγόρευση θα αντικατασταθεί από έναν στόχο μείωσης των εκπομπών κατά 90% σε όλα τα αυτοκίνητα που θα πωλούνται μετά το 2035. Αυτό σημαίνει ότι μια σειρά οχημάτων θα συνεχίσει να κυκλοφορεί και μετά το 2035, συμπεριλαμβανομένων των καθαρών κινητήρων εσωτερικής καύσης και των υβριδικών οχημάτων που διαθέτουν τόσο κινητήρα εσωτερικής καύσης όσο και ηλεκτρικό κινητήρα — εφ’ όσον αντισταθμίζονται με πράσινο χάλυβα κατασκευασμένο στην ΕΕ και εναλλακτικά καύσιμα που προέρχονται από μη ορυκτές πηγές.
Η Γερμανία και το ΕΛΚ υποστήριξαν ότι η πλήρης απαγόρευση περιόριζε την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών αυτοκινητοβιομηχανιών και αφαιρούσε την ελευθερία επιλογής από τους καταναλωτές.
«Πριν από έξι μήνες, ήταν αδιανόητο ότι η Επιτροπή θα προέβαινε σε αυτή την αλλαγή πορείας», δήλωσε ένας διπλωμάτης της ΕΕ, χαρακτηρίζοντας την «αποφασιστική παρέμβαση» της Γερμανίας ως καθοριστική για την τύχη του νόμου. «Η ιδεολογία των καθαρά ηλεκτρικών αυτοκινήτων φτάνει στο τέλος της».
Αφού κέρδισε την πλειοψηφία των εδρών στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο το 2024, ο επικεφαλής του ΕΛΚ Μάνφρεντ Βέμπερ, επίσης από τη Γερμανία, δήλωσε ότι η ανατροπή της απαγόρευσης θα είναι η κορυφαία προτεραιότητά του στη νέα εποχή.
Ο Βέμπερ διεκδίκησε τη νίκη την Τρίτη, χαρακτηρίζοντας τη μεταρρυθμισμένη νομοθεσία που μειώνει τον στόχο εκπομπών για το 2035 από 100% σε 90% ως «μαζική μείωση».
«Μπορούμε να κερδίσουμε τον αγώνα κατά της κλιματικής αλλαγής μόνο αν τον συνδυάσουμε με μια οικονομικά λογική προσέγγιση. Η πώληση κινητήρων εσωτερικής καύσης θα επιτρέπεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση μετά το 2035», δήλωσε.
Τα αυτοκίνητα ευθύνονται για το 16% των εκπομπών της ΕΕ, καθιστώντας την απαγόρευση έναν σημαντικό — και σίγουρα τον πιο ορατό — πυλώνα της κλιματικής πολιτικής της ΕΕ για τη μείωση των καθαρών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στο μηδέν έως το 2050.
Σύμφωνα με τους υπολογισμούς της Επιτροπής, η μείωση του στόχου εκπομπών στο 90% σημαίνει ότι το 25% των αυτοκινήτων που θα πωλούνται μετά το 2035 θα εκπέμπουν CO2, που αντιστοιχεί σε περίπου 2,6 εκατομμύρια οχήματα.
Οι νέοι στόχοι αποτελούν μέρος ενός ευρύτερου πακέτου μέτρων για τον τομέα της αυτοκινητοβιομηχανίας που παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή την Τρίτη και το οποίο περιλαμβάνει έναν νέο κανονισμό που επιβάλλει στόχους μηδενικών εκπομπών για τους εταιρικούς στόλους οχημάτων σε κάθε χώρα της ΕΕ, ένα μέτρο ενίσχυσης της προσφοράς μπαταριών και ένα μέτρο για τη μείωση της γραφειοκρατίας που εισάγει μια νέα πρωτοβουλία για τα μικρά αυτοκίνητα.
Τα συνδυασμένα μέτρα έχουν ως στόχο να ενισχύσουν τους ευρωπαίους κατασκευαστές αυτοκινήτων, οι οποίοι αντιμετωπίζουν έναν εμπορικό πόλεμο από τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, σκληρό ανταγωνισμό από τους κινεζικούς ομίλους με ηλεκτρικά οχήματα υψηλής τεχνολογίας και στασιμότητα στις πωλήσεις σε ολόκληρη την ΕΕ.
Ο Γερμανός καγκελάριος Μερτς, ο οποίος επίσης υποστήριξε την ανατροπή της απαγόρευσης κατά την προεκλογική του εκστρατεία, υιοθέτησε έναν πιο μετριοπαθή τόνο, χαρακτηρίζοντας την αναθεωρημένη απαγόρευση «σαφές μήνυμα» ότι είναι ο σωστός τρόπος για «καλύτερη ευθυγράμμιση των κλιματικών στόχων, των πραγματικοτήτων της αγοράς, των εταιρειών και των θέσεων εργασίας».
Για μήνες, ο Μερτς προσπάθησε να συγκεντρώσει την κυβερνητική του συμμαχία — η οποία συνδυάζει τους συντηρητικούς Χριστιανοδημοκράτες και τους κεντροαριστερούς Σοσιαλδημοκράτες — σε μια κοινή θέση σχετικά με την απαγόρευση. Ενώ το CDU πίεσε σκληρά για την ανατροπή της, το SPD ήθελε να διατηρήσει τη θέση του.
Τελικά, οι συντηρητικοί κέρδισαν, υποβάλλοντας αίτημα για ρύθμιση που ισορροπεί μεταξύ της βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας και της προστασίας του κλίματος.
Κανείς δεν είναι ευχαριστημένος
Ενώ η Επιτροπή το χαρακτηρίζει ως μια ισορροπημένη προσέγγιση που εξακολουθεί να ανοίγει το δρόμο για την αντικατάσταση των αυτοκινήτων που εκπέμπουν CO2 από τα ηλεκτρικά οχήματα, οι πολιτικές ομάδες σε όλο το φάσμα το χαρακτηρίζουν ως καταστροφή — αν και για διαφορετικούς λόγους.
Η αριστερά υποστηρίζει ότι η ανατροπή της απαγόρευσης θα αποτελέσει πλήγμα για το κλίμα και δεν θα δώσει ανταγωνιστικό πλεονέκτημα στους ευρωπαίους κατασκευαστές αυτοκινήτων.
«Το πραγματικό πρόβλημα που αντιμετωπίζει η ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία δεν είναι ένας νόμος που θα τεθεί σε ισχύ σε 10 χρόνια. Είναι η κατάρρευση των ευρωπαϊκών πωλήσεων αυτοκινήτων στην Κίνα και η σταθερή παγκόσμια πτώση των αγορών κινητήρων εσωτερικής καύσης», δήλωσε ο Γερμανός ευρωβουλευτής των Πρασίνων Michael Bloss. «Το να συνεχίζουμε να στοιχηματίζουμε στους κινητήρες εσωτερικής καύσης δεν είναι βιομηχανική στρατηγική — είναι αποτυχία μιας στρατηγικής».
Για την ακροδεξιά, εν τω μεταξύ, τα μέτρα δεν είναι αρκετά. Ο ευρωβουλευτής Volker Schnurrbusch, μέλος του γερμανικού κόμματος της αντιπολίτευσης AfD, δήλωσε σε συζήτηση στο Κοινοβούλιο ότι το πραγματικό πρόβλημα είναι ότι η Επιτροπή «υπαγορεύει» στους καταναλωτές το είδος των μεταφορικών μέσων που πρέπει να χρησιμοποιούν.
Οι Ευρωπαίοι Συντηρητικοί και Μεταρρυθμιστές, εν τω μεταξύ, χαρακτήρισαν τον αναθεωρημένο νόμο του 2035 ως χαμένη ευκαιρία που «δεν παρέχει τα τολμηρά μέτρα» που απαιτούνται για να καταστεί ο τομέας πιο ανταγωνιστικός σε παγκόσμιο επίπεδο.
Οι διαφορετικές απόψεις σχετικά με την ανατροπή της απαγόρευσης θα συνεχίσουν να ακούγονται στις διαπραγματεύσεις μεταξύ των θεσμικών οργάνων της ΕΕ, ιδίως στο Συμβούλιο, όπου οι πρωτεύουσες της ΕΕ θα διασταυρώσουν τα ξίφη τους με την Κύπρο — μια μικρή χώρα χωρίς αυτοκινητοβιομηχανία — να ενεργεί ως διαιτητής.
Η Γαλλία ήδη ετοιμάζεται για μάχη.
«Οι διαπραγματεύσεις μόλις αρχίζουν», δήλωσε αξιωματούχος του Παρισιού, προσθέτοντας ότι η άδεια πώλησης αυτοκινήτων με κινητήρες εσωτερικής καύσης μετά το 2035 αποτελεί κόκκινη γραμμή για τη χώρα, ακόμη και αν επιτύχει τις επιθυμητές ευρωπαϊκές προτιμήσεις.
Στα παρασκήνια, ο τομέας της αυτοκινητοβιομηχανίας θα συνεχίσει να ασκεί πιέσεις για να υπονομεύσει ακόμη περισσότερο τον κανονισμό.
«Τα μέτρα που ανακοινώθηκαν για την υποχρεωτική οικολογικοποίηση των εταιρικών στόλων κινδυνεύουν να έρθουν σε αντίθεση με την απαραίτητη προσέγγιση που βασίζεται στην αγορά και στα κίνητρα», δήλωσε σε ανακοίνωσή της η ACEA, η ένωση των αυτοκινητοβιομηχανιών της ΕΕ.
Ωστόσο, αυτό ακριβώς ελπίζει η Επιτροπή, με πολλούς αξιωματούχους του κλάδου να δηλώνουν στο POLITICO ότι το μέτρο για τους εταιρικούς στόλους προορίζεται να λειτουργήσει ως δικλείδα ασφαλείας για την κατάργηση της απαγόρευσης των κινητήρων εσωτερικής καύσης.
Ο Επίτροπος για το Κλίμα, Wopke Hoekstra, το παραδέχτηκε στις δηλώσεις του ενώπιον του Κοινοβουλίου. «Οι εταιρικοί στόλοι θα καθοδηγήσουν την καθαρή μετάβαση και θα βοηθήσουν τους κατασκευαστές αυτοκινήτων να επιτύχουν τους στόχους τους», δήλωσε.
Η πρόταση πρέπει τώρα να συζητηθεί από τα κράτη μέλη και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
