Η Ιταλία εξέτασε περιορισμούς στους οδηγούς άνω των 85 ετών. Το περιστατικό στην Αθηνών-Κορίνθου ανοίγει ξανά τη συζήτηση και στην Ελλάδα.
Ένα αυτοκίνητο κινείται ανάποδα στην Αθηνών-Κορίνθου, στη μεσαία λωρίδα, την ώρα που απέναντί του έρχονται οχήματα με ταχύτητες αυτοκινητοδρόμου. Λίγες ημέρες αργότερα η Αστυνομία ταυτοποιεί την οδηγό. Είναι 82 ετών και, όπως προκύπτει, η άδεια οδήγησής της είχε λήξει ήδη από τον Μάιο.
Το συγκεκριμένο περιστατικό, όσο ακραίο κι αν ήταν, επαναφέρει μια συζήτηση που απασχολεί αρκετές ευρωπαϊκές χώρες. Μέχρι ποια ηλικία πρέπει κάποιος να μπορεί να οδηγεί χωρίς πρόσθετους περιορισμούς και αρκεί μια ιατρική εξέταση για να πιστοποιήσει ότι παραμένει ασφαλής πίσω από το τιμόνι;
Στην Ιταλία η συζήτηση έφτασε πολύ πιο μακριά. Στο πλαίσιο αναθεώρησης της νομοθεσίας για την οδική ασφάλεια εξετάστηκε ακόμη και αυτόματη απαγόρευση χρήσης των αυτοκινητόδρομων για τους οδηγούς ηλικίας 85 ετών και άνω.
Η κυβέρνηση τελικά έκανε πίσω. Το ερώτημα όμως παραμένει και έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για μια χώρα όπως η Ελλάδα, με γηρασμένο πληθυσμό και εκατομμύρια οδηγούς που εξαρτώνται από το αυτοκίνητο.
Τι ήθελε να κάνει η Ιταλία στους οδηγούς άνω των 85
Η αρχική ιταλική πρόταση δεν περιοριζόταν σε συχνότερη ανανέωση του διπλώματος. Με τη συμπλήρωση των 85 ετών, ο οδηγός θα αποκτούσε αυτομάτως τρεις σημαντικούς περιορισμούς κατά την ανανέωση της άδειάς του:
- δεν θα μπορούσε να χρησιμοποιεί αυτοκινητόδρομους
- δεν θα μπορούσε να απομακρύνεται περισσότερο από 100 km από τον τόπο κατοικίας του
- θα ίσχυε γι’ αυτόν μηδενικό επιτρεπόμενο αλκοόλ κατά την οδήγηση.
Δεν επρόκειτο πάντως για απόλυτη και μη αναστρέψιμη απαγόρευση.
Ο ηλικιωμένος οδηγός θα μπορούσε να ζητήσει νέα αξιολόγηση από την αρμόδια ιατρική επιτροπή, δίνοντάς της πρόσβαση στον ηλεκτρονικό ιατρικό του φάκελο. Εφόσον η φυσική και γνωστική του κατάσταση κρίνονταν επαρκείς, κάποιοι ή ακόμη και όλοι οι περιορισμοί θα μπορούσαν να αρθούν.
Γιατί ειδικά οι αυτοκινητόδρομοι;
Εκ πρώτης όψεως υπάρχει ένα παράδοξο. Οι αυτοκινητόδρομοι θεωρούνται γενικά πιο ελεγχόμενο οδικό περιβάλλον από έναν επαρχιακό δρόμο, καθώς δεν υπάρχουν διασταυρώσεις στο ίδιο επίπεδο, αντίθετη κυκλοφορία στο ίδιο οδόστρωμα ή πεζοί. Το πρόβλημα βρίσκεται αλλού.
Στον αυτοκινητόδρομο ένα σοβαρό λάθος μπορεί να εξελιχθεί εξαιρετικά γρήγορα, λόγω των υψηλών ταχυτήτων.
Λανθασμένη είσοδος σε κόμβο, αδυναμία σωστής εκτίμησης της ταχύτητας των άλλων οχημάτων, καθυστερημένη αντίδραση ή είσοδος στο αντίθετο ρεύμα μπορούν να έχουν πολύ σοβαρότερες συνέπειες όταν τα υπόλοιπα αυτοκίνητα κινούνται με 100, 120 ή 130 km/h.
Το πρόσφατο περιστατικό στην Αθηνών-Κορίνθου είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό ελληνικό παράδειγμα.
Η 82χρονη που οδηγούσε ανάποδα στην Αθηνών-Κορίνθου
Στις 16 Αυγούστου 2026, οδηγός Mercedes καταγράφηκε να κινείται αντίθετα στη ροή της κυκλοφορίας στη Νέα Εθνική Οδό Αθηνών-Κορίνθου, στο ύψος της Μάνδρας.
Το βίντεο προκάλεσε ιδιαίτερη αίσθηση ακριβώς επειδή η οδηγός δεν βρέθηκε για λίγα μέτρα σε λάθος δρόμο μέσα σε μια γειτονιά, αλλά απέναντι σε κανονικά κινούμενα οχήματα πάνω σε έναν από τους σημαντικότερους αυτοκινητόδρομους της χώρας.
Η ΕΛ.ΑΣ. ταυτοποίησε αργότερα την 82χρονη οδηγό και διαπίστωσε επιπλέον ότι η άδεια ικανότητας οδήγησής της είχε λήξει από τον προηγούμενο Μάιο. Σε βάρος της σχηματίστηκε δικογραφία για επικίνδυνη οδήγηση.
Το περιστατικό φυσικά δεν αποδεικνύει ότι ένας άνθρωπος είναι επικίνδυνος οδηγός επειδή είναι 82 ετών. Δείχνει όμως πόσο σοβαρή μπορεί να γίνει μια περίπτωση στην οποία ένας οδηγός δεν αντιλαμβάνεται εγκαίρως ότι βρίσκεται σε εντελώς λανθασμένη πορεία.
Τι ισχύει σήμερα στην Ελλάδα για τους ηλικιωμένους οδηγούς
Στην Ελλάδα ήδη προβλέπονται αυστηρότερες διαδικασίες όσο μεγαλώνει η ηλικία του οδηγού. Από τα 65 έως τα 80 έτη, η άδεια οδήγησης δεν μπορεί να ανανεώνεται για διάστημα μεγαλύτερο των τριών ετών. Μετά τα 80, η διάρκεια της ανανέωσης δεν μπορεί να υπερβαίνει τα δύο χρόνια.
Παράλληλα απαιτείται ιατρική πιστοποίηση. Για όσους έχουν περάσει τα 80, πέρα από την εξέταση από παθολόγο ή συναφή ειδικότητα και οφθαλμίατρο, είναι υποχρεωτική η εξέταση από ωτορινολαρυγγολόγο και νευρολόγο ή ψυχίατρο. Οι γιατροί πρέπει να χαρακτηρίσουν τον ενδιαφερόμενο ως «ΙΚΑΝΟ» ή «ΜΗ ΙΚΑΝΟ» για οδήγηση.
Άρα η Ελλάδα ήδη αναγνωρίζει θεσμικά ότι μετά από μια ηλικία χρειάζεται συχνότερος και ευρύτερος έλεγχος.
Αρκούν όμως οι ιατρικές εξετάσεις;
Εδώ βρίσκεται ίσως το ουσιαστικότερο μέρος της συζήτησης. Η ασφαλής οδήγηση δεν απαιτεί μόνο καλή όραση, ικανοποιητική ακοή και απουσία κάποιας σοβαρής πάθησης.
Απαιτεί ταυτόχρονα:
- αντίληψη του χώρου και της ταχύτητας
- γρήγορη επεξεργασία πολλών πληροφοριών
- αντανακλαστικά
- σωστή κρίση
- προσανατολισμό
- ικανότητα αντίδρασης σε απρόβλεπτα γεγονότα
- επαρκή εξοικείωση με τις πραγματικές συνθήκες κυκλοφορίας.
Ένας άνθρωπος μπορεί επομένως να είναι σε ικανοποιητική γενική κατάσταση υγείας, αλλά αυτό δεν σημαίνει αυτομάτως ότι εξακολουθεί να οδηγεί με την ίδια ασφάλεια που οδηγούσε πριν από 15 ή 20 χρόνια.
Γι’ αυτό και μία από τις προτάσεις που εξετάζονται στην Ιταλία μετά την εγκατάλειψη της γενικής απαγόρευσης είναι η εισαγωγή πρακτικών δοκιμασιών οδήγησης σε πολύ μεγάλες ηλικίες, για παράδειγμα στα 85 ή στα 90 έτη.
Η Ιταλία τελικά έκανε πίσω
Η ιδέα μιας αυτόματης απαγόρευσης στους άνω των 85 προκάλεσε αντιδράσεις και τελικά δεν θα προχωρήσει στη μορφή που είχε αρχικά σχεδιαστεί. Το ιταλικό Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών επιβεβαίωσε ότι οι συγκεκριμένοι περιορισμοί αφαιρέθηκαν από το σχέδιο μετά από παρέμβαση του υπουργού Matteo Salvini.
Αντί για οριζόντιους περιορισμούς με μοναδικό κριτήριο την ημερομηνία γέννησης, η κατεύθυνση είναι πλέον προς πιο ενδελεχείς ιατρικούς ελέγχους για τους οδηγούς άνω των 85 ετών. Και αυτή ίσως είναι η σημαντικότερη διάκριση στην όλη συζήτηση.
Πρέπει η Ελλάδα να απαγορεύσει τους αυτοκινητόδρομους στους άνω των 85;
Μια απόλυτη απαγόρευση μόνο βάσει ηλικίας είναι δύσκολο να θεωρηθεί η ιδανική λύση. Δύο άνθρωποι 85 ετών μπορεί να έχουν τελείως διαφορετική φυσική και γνωστική κατάσταση. Ο ένας μπορεί να εξακολουθεί να οδηγεί με ασφάλεια και καθαρή αντίληψη, ενώ ένας άλλος να αντιμετωπίζει σημαντικές δυσκολίες πολύ νωρίτερα.
Από την άλλη πλευρά, το επιχείρημα ότι η ηλικία δεν πρέπει να παίζει κανέναν ρόλο επίσης αγνοεί την πραγματικότητα. Ακριβώς γι’ αυτό πιθανότατα μεγαλύτερο νόημα θα είχε ένας ουσιαστικότερος επανέλεγχος της πραγματικής οδηγικής ικανότητας, αντί μιας αυτόματης απαγόρευσης.
Για παράδειγμα, μετά τα 80 ή 85 χρόνια θα μπορούσε να εξεταστεί η προσθήκη μιας σύντομης πρακτικής δοκιμασίας σε πραγματικές συνθήκες, παράλληλα με τις ήδη προβλεπόμενες ιατρικές εξετάσεις.
Όχι «κόψιμο» λόγω ηλικίας, αλλά πραγματικός έλεγχος
Υπάρχει και μια πολύ σημαντική κοινωνική διάσταση. Σε αρκετές περιοχές της Ελλάδας το αυτοκίνητο δεν αποτελεί πολυτέλεια. Για έναν ηλικιωμένο που ζει σε χωριό, νησί ή περιοχή με ανεπαρκείς δημόσιες συγκοινωνίες, η απώλεια του διπλώματος μπορεί να σημαίνει ουσιαστικό περιορισμό της ανεξαρτησίας του.
Η λύση επομένως δύσκολα μπορεί να είναι απλώς «έγινες 85, δεν μπαίνεις σε αυτοκινητόδρομο». Το ζητούμενο είναι να εντοπίζονται οι άνθρωποι που πραγματικά δεν μπορούν πλέον να διαχειριστούν με ασφάλεια ένα αυτοκίνητο, χωρίς να στερείται η δυνατότητα οδήγησης από κάποιον αποκλειστικά και μόνο επειδή ξεπέρασε ένα ηλικιακό όριο.
Η συζήτηση που άνοιξε η Ιταλία έχει επομένως ενδιαφέρον και για την Ελλάδα. Ίσως όχι επειδή μας δείχνει ότι πρέπει να απαγορεύσουμε την Εθνική Οδό στους 85χρονους, αλλά επειδή θέτει ένα πολύ πιο δύσκολο ερώτημα.
Ελέγχουμε σήμερα ουσιαστικά αν ένας οδηγός εξακολουθεί να μπορεί να οδηγήσει ή απλώς αν έχει καταφέρει να ανανεώσει το δίπλωμά του;
Τι κρατάμε;
- Η Ιταλία εξέτασε απαγόρευση χρήσης αυτοκινητόδρομων για οδηγούς άνω των 85 ετών.
- Η αρχική πρόταση προέβλεπε επίσης όριο μετακίνησης 100 km από την κατοικία και μηδενικό αλκοόλ.
- Οι περιορισμοί τελικά αποσύρθηκαν.
- Η Ιταλία στρέφεται πλέον προς αυστηρότερους ιατρικούς ελέγχους και εξετάζεται ακόμη και πρακτική δοκιμασία σε πολύ μεγάλες ηλικίες.
- Στην Ελλάδα, από τα 65 έως τα 80 η ανανέωση του διπλώματος έχει μέγιστη διάρκεια τρία χρόνια και μετά τα 80 δύο χρόνια.
- Οι οδηγοί άνω των 80 περνούν από πρόσθετες ιατρικές εξετάσεις.
- Το πρόσφατο περιστατικό με την 82χρονη στην Αθηνών-Κορίνθου επανέφερε τη συζήτηση για την πραγματική οδηγική ικανότητα στις μεγάλες ηλικίες.
- Μια καθολική απαγόρευση μόνο λόγω ηλικίας θα μπορούσε να αδικήσει οδηγούς που παραμένουν απολύτως ικανοί.
- Πιο ουσιαστική λύση θα μπορούσε να είναι ο πραγματικός επανέλεγχος της οδηγικής ικανότητας και όχι μόνο της κατάστασης υγείας.
