Νέα προκήρυξη έως το τέλος της επόμενης εβδομάδας για τις 1.000 κάμερες της Τροχαίας. Τι είπε ο Δημήτρης Παπαστεργίου.
Ο διαγωνισμός για τις 1.000 κάμερες καταγραφής τροχαίων παραβάσεων μπαίνει ξανά σε τροχιά, μετά την ακύρωση της προηγούμενης διαδικασίας από το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Σύμφωνα με τη νέα τοποθέτηση του υπουργού Δημήτρη Παπαστεργίου, ο νέος διαγωνισμός αναμένεται να βγει «στον αέρα» έως το τέλος της επόμενης εβδομάδας.
Πρόκειται για ένα από τα πιο σημαντικά έργα ψηφιακής επιτήρησης της κυκλοφορίας στην Ελλάδα, με στόχο την τοποθέτηση, λειτουργία και συντήρηση 1.000 καμερών σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη και Κρήτη. Το αρχικό project είχε προϋπολογισμό 88 εκατ. ευρώ, όμως η διαδικασία ακυρώθηκε πριν περάσει στο στάδιο υποβολής προσφορών, μετά από τρεις προσφυγές στην ΕΑΔΗΣΥ.
Η νέα ανακοίνωση δείχνει ότι το έργο δεν παγώνει, αλλά επανεκκινεί με διορθώσεις στους όρους της προκήρυξης, ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος νέων δικαστικών εμπλοκών.
Γιατί ακυρώθηκε ο προηγούμενος διαγωνισμός
Ο διαγωνισμός για τις 1.000 κάμερες είχε ήδη προκαλέσει έντονο ενδιαφέρον στην αγορά. Όπως ανέφερε ο Δημήτρης Παπαστεργίου, 19 οικονομικοί φορείς είχαν εκφράσει ενδιαφέρον για το έργο, στοιχείο που δείχνει ότι υπήρχε σημαντική συμμετοχή και ανταγωνισμός.
Ωστόσο, η διαδικασία «κόλλησε» μετά την κατάθεση τριών ενστάσεων στην ΕΑΔΗΣΥ. Σύμφωνα με τον υπουργό, ορισμένα από τα επιχειρήματα που διατυπώθηκαν κρίθηκαν βάσιμα, με αποτέλεσμα το υπουργείο να αποφασίσει να κατεβάσει την προηγούμενη προκήρυξη και να προχωρήσει σε διορθώσεις.
Η απόφαση αυτή παρουσιάζεται από το υπουργείο ως κίνηση θωράκισης της διαδικασίας. Με άλλα λόγια, προτιμήθηκε μια σύντομη καθυστέρηση και νέα προκήρυξη, παρά η συνέχιση ενός διαγωνισμού που θα μπορούσε να μπλοκαριστεί αργότερα σε δικαστικό ή διοικητικό επίπεδο.
Πότε θα γίνει ο νέος διαγωνισμός
Η νέα προκήρυξη αναμένεται έως το τέλος της επόμενης εβδομάδας, σύμφωνα με όσα δήλωσε ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης στον Real FM.
Η διατύπωση του κ. Παπαστεργίου δείχνει ότι δεν μιλάμε για μακροχρόνια αναβολή, αλλά για ένα σύντομο restart της διαδικασίας. Ο ίδιος ανέφερε πως ο διαγωνισμός αναβλήθηκε ουσιαστικά για μία εβδομάδα, ώστε να γίνουν οι αναγκαίες διορθώσεις και να προχωρήσει ξανά με πιο ασφαλή νομική και τεχνική βάση.
Το κρίσιμο πλέον είναι αν η νέα προκήρυξη θα καταφέρει να αποφύγει νέες προσφυγές. Γιατί σε μεγάλα δημόσια έργα τεχνολογίας, οι ενστάσεις μπορούν να οδηγήσουν σε σημαντικές καθυστερήσεις, ακόμη και όταν υπάρχει πολιτική βούληση και διαθέσιμη χρηματοδότηση.
Πού θα τοποθετηθούν οι κάμερες
Σύμφωνα με τη νέα ενημέρωση, το έργο αφορά την τοποθέτηση, λειτουργία και συντήρηση 1.000 καμερών σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη και Κρήτη.
Οι κάμερες θα αποτελέσουν μέρος ενός ευρύτερου συστήματος ψηφιακής τροχονομικής επιτήρησης. Στόχος είναι η αυτόματη καταγραφή παραβάσεων και η δημιουργία ενός πιο σταθερού πλαισίου ελέγχου στους δρόμους, πέρα από τα κλασικά μπλόκα της Τροχαίας.
Οι παραβάσεις που αναμένεται να καταγράφονται αφορούν κυρίως συμπεριφορές υψηλής επικινδυνότητας, όπως:
- υπέρβαση ορίου ταχύτητας,
- παραβίαση ερυθρού σηματοδότη,
- κίνηση σε απαγορευμένες λωρίδες ή σημεία,
- άλλες τροχαίες παραβάσεις που μπορούν να τεκμηριωθούν με τεχνικά μέσα.
Το ακριβές εύρος λειτουργιών θα εξαρτηθεί από τις τεχνικές προδιαγραφές της νέας προκήρυξης και από τον τελικό ανάδοχο του έργου.
Πρόβλεψη και για άλλες 1.000 κάμερες στο μέλλον
Ένα σημαντικό στοιχείο που προστέθηκε στη νέα τοποθέτηση του υπουργού αφορά τη δυνατότητα επέκτασης του συστήματος. Ο κ. Παπαστεργίου αναφέρθηκε στην πρόβλεψη για επιπλέον 1.000 κάμερες σε βάθος πενταετίας ή δεκαετίας, ανάλογα με την τεχνολογία που θα είναι διαθέσιμη τότε.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, γιατί δείχνει ότι το έργο δεν αντιμετωπίζεται ως μια στατική προμήθεια εξοπλισμού, αλλά ως σύστημα που πρέπει να μπορεί να επεκταθεί και να προσαρμοστεί στις τεχνολογικές εξελίξεις.
Η αναφορά στην Τεχνητή Νοημοσύνη δεν είναι τυχαία. Η τεχνολογία στις κάμερες, στην αναγνώριση παραβάσεων, στην ανάλυση εικόνας και στη διαχείριση δεδομένων εξελίσσεται γρήγορα. Άρα, το υπουργείο θέλει να αποφύγει ένα σύστημα που θα είναι τεχνολογικά κλειδωμένο από την πρώτη ημέρα.
Το ζήτημα των προσφυγών
Ο Δημήτρης Παπαστεργίου στάθηκε ιδιαίτερα στο θέμα των προσφυγών, αφήνοντας να εννοηθεί ότι σε κρίσιμα έργα υποδομής και τεχνολογίας χρειάζεται αυστηρότερο πλαίσιο όταν οι ενστάσεις γίνονται μόνο για λόγους καθυστέρησης.
Ο υπουργός υποστήριξε ότι πρέπει να εξεταστεί ένα πιο αυστηρό πλαίσιο για τις «άσκοπες» προσφυγές, ειδικά όταν πρόκειται για έργα ζωτικής σημασίας, όπως η οδική ασφάλεια. Έφερε μάλιστα ως παράδειγμα άλλα πληροφοριακά συστήματα, όπου παρά τη δικαίωση του Δημοσίου σε πολλά επίπεδα, η υπογραφή σύμβασης έχει καθυστερήσει πάνω από έναν χρόνο.
Το ζήτημα είναι λεπτό. Από τη μία, οι προσφυγές είναι θεσμικό δικαίωμα των συμμετεχόντων και λειτουργούν ως μηχανισμός ελέγχου της νομιμότητας. Από την άλλη, όταν χρησιμοποιούνται καταχρηστικά, μπορούν να καθυστερήσουν έργα που έχουν πραγματική δημόσια σημασία.
Στην περίπτωση των καμερών, το υπουργείο επιχειρεί να περάσει το μήνυμα ότι η νέα προκήρυξη θα είναι πιο προσεκτικά διατυπωμένη, ώστε να περιοριστούν τα περιθώρια νέας εμπλοκής.
Γιατί οι 1.000 κάμερες είναι κρίσιμο έργο
Η εγκατάσταση των 1.000 καμερών δεν αφορά μόνο την τεχνολογία. Αφορά τη συνολική αλλαγή φιλοσοφίας στους τροχονομικούς ελέγχους.
Μέχρι σήμερα, η επιτήρηση της κυκλοφορίας βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στη φυσική παρουσία της Τροχαίας. Αυτό σημαίνει ότι πολλοί οδηγοί υπολογίζουν όχι τόσο τον νόμο, όσο την πιθανότητα να υπάρχει έλεγχος στο συγκεκριμένο σημείο και τη συγκεκριμένη στιγμή.
Ένα σταθερό δίκτυο καμερών μπορεί να αλλάξει αυτή την αντίληψη. Αν ο οδηγός γνωρίζει ότι οι επικίνδυνες παραβάσεις καταγράφονται συστηματικά, η πιθανότητα αποτροπής αυξάνεται. Ειδικά σε παραβάσεις όπως το κόκκινο φανάρι ή η υπερβολική ταχύτητα, η σταθερή επιτήρηση μπορεί να λειτουργήσει πιο αποτελεσματικά από τους αποσπασματικούς ελέγχους.
Βέβαια, για να πετύχει ένα τέτοιο σύστημα, δεν αρκεί να τοποθετηθούν κάμερες. Πρέπει να υπάρχει αξιόπιστη καταγραφή, σωστή ταυτοποίηση, ασφαλής διαχείριση δεδομένων, διαφανής διαδικασία βεβαίωσης και δυνατότητα ελέγχου ή ένστασης από τον πολίτη.
Τεχνητή Νοημοσύνη, κάμερες και προσωπικά δεδομένα
Η νέα ανακοίνωση του υπουργού έγινε σε μια περίοδο όπου συζητείται και το νέο νομοθετικό πλαίσιο για την ενσωμάτωση του Ευρωπαϊκού Κανονισμού για την Τεχνητή Νοημοσύνη, το γνωστό AI Act.
Ο Δημήτρης Παπαστεργίου αναφέρθηκε στους περιορισμούς που τίθενται σε πρακτικές που παραβιάζουν την ιδιωτικότητα, όπως το profiling, το social scoring και η αυτόματη βιομετρική ανάλυση. Η αναφορά αυτή έχει σημασία και για τα συστήματα επιτήρησης, καθώς η τεχνολογία πρέπει να χρησιμοποιείται με σαφή όρια.
Στην πράξη, το ζητούμενο είναι οι κάμερες να λειτουργήσουν ως εργαλείο οδικής ασφάλειας και όχι ως γενικευμένο σύστημα παρακολούθησης. Η καταγραφή τροχαίων παραβάσεων πρέπει να γίνεται με συγκεκριμένο σκοπό, καθαρές διαδικασίες και αυστηρούς κανόνες για την προστασία των δεδομένων.
Αυτό θα είναι ένα από τα βασικά σημεία εμπιστοσύνης για τους πολίτες. Όσο πιο ψηφιακή γίνεται η Τροχαία, τόσο μεγαλύτερη σημασία έχει να είναι ξεκάθαρο τι καταγράφεται, πώς χρησιμοποιείται και ποιος έχει πρόσβαση στα δεδομένα.
Το κρίσιμο ερώτημα
Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν χρειάζονται κάμερες. Σε μια χώρα με σοβαρό πρόβλημα οδικής ασφάλειας, η τεχνολογία μπορεί να βοηθήσει. Το πραγματικό ερώτημα είναι πώς θα λειτουργήσει το σύστημα.
Αν οι κάμερες τοποθετηθούν σωστά, σε σημεία όπου υπάρχει πραγματικό πρόβλημα παραβατικότητας ή ατυχημάτων, μπορούν να λειτουργήσουν αποτρεπτικά. Αν όμως το σύστημα σχεδιαστεί πρόχειρα ή με λογική απλής είσπραξης προστίμων, θα δημιουργήσει γρήγορα αμφισβήτηση.
Η νέα προκήρυξη, λοιπόν, δεν είναι τυπική λεπτομέρεια. Είναι το σημείο όπου θα φανεί αν το έργο μπορεί να προχωρήσει με τεχνική επάρκεια, θεσμική καθαρότητα και πραγματική στόχευση στην οδική ασφάλεια.
Τι κρατάμε;
- Ο προηγούμενος διαγωνισμός για τις 1.000 κάμερες ακυρώθηκε.
- Η ακύρωση ήρθε μετά από τρεις ενστάσεις στην ΕΑΔΗΣΥ.
- Σύμφωνα με τον Δημήτρη Παπαστεργίου, ορισμένα επιχειρήματα των ενστάσεων κρίθηκαν βάσιμα.
- 19 οικονομικοί φορείς είχαν εκφράσει ενδιαφέρον για το έργο.
- Ο νέος διαγωνισμός αναμένεται έως το τέλος της επόμενης εβδομάδας.
- Οι κάμερες θα τοποθετηθούν σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη και Κρήτη.
- Το έργο αφορά τοποθέτηση, λειτουργία και συντήρηση των καμερών.
- Υπάρχει πρόβλεψη για πιθανή επέκταση με επιπλέον 1.000 κάμερες σε βάθος πενταετίας ή δεκαετίας.
- Το υπουργείο θέτει ζήτημα αυστηρότερου πλαισίου για προσφυγές που γίνονται μόνο για λόγους καθυστέρησης.
- Η επιτυχία του συστήματος θα κριθεί από την αξιοπιστία, τη διαφάνεια και τη σωστή στόχευση στην οδική ασφάλεια.
