Πράσινο φως για το Κοινωνικό Leasing στην Ελλάδα – Εδώ όλα τα κριτήρια

Η Κομισιόν ενέκρινε το Κοινωνικό Leasing στην Ελλάδα. Ποιοι είναι δικαιούχοι, τα εισοδηματικά όρια και πώς θα λειτουργεί.

Το μεγαλύτερο εμπόδιο για την ενεργοποίηση του Κοινωνικού Leasing στην Ελλάδα ξεπεράστηκε. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε επίσημα το ελληνικό Εθνικό Σχέδιο για το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα, ανοίγοντας πλέον τον δρόμο για την εφαρμογή ενός μέτρου που θα επιτρέψει σε χιλιάδες ευάλωτα νοικοκυριά να χρησιμοποιούν καινούργιο ηλεκτρικό αυτοκίνητο με μηνιαίο μίσθωμα έως 150 ευρώ.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι οι αιτήσεις ανοίγουν σήμερα.

Η έγκριση της Κομισιόν ήταν το απαραίτητο θεσμικό βήμα. Απομένει τώρα να δημοσιευθούν από τα αρμόδια υπουργεία η τελική πρόσκληση, η διαδικασία αιτήσεων, η λίστα των επιλέξιμων ηλεκτρικών αυτοκινήτων και οι ακριβείς οικονομικοί όροι της μίσθωσης.

Έχουμε πάντως πλέον μια αρκετά καθαρή εικόνα για το ποιοι θα μπορούν να συμμετέχουν, πόσο θα πληρώνουν, πόσο θα διαρκεί το leasing και ποια εισοδηματικά όρια έχουν τεθεί.

Τι αλλάζει μετά την έγκριση της Κομισιόν

Μέχρι τώρα το Κοινωνικό Leasing αποτελούσε μέρος του ελληνικού σχεδιασμού που περίμενε την τελική έγκριση των Βρυξελλών. Αυτό πλέον τελείωσε.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε το ελληνικό Σχέδιο του Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα, το οποίο καλύπτει την περίοδο 2026-2032 και περιλαμβάνει σειρά παρεμβάσεων για κατοικίες, ενέργεια και μεταφορές.

Ανάμεσά τους βρίσκεται και το Κοινωνικό Leasing, για το οποίο το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών επεξεργάζεται ήδη την εφαρμογή του μέτρου.

Με βάση τη νεότερη κυβερνητική ενημέρωση, ο προϋπολογισμός του συγκεκριμένου προγράμματος διαμορφώνεται περίπου στα 170 εκατ. ευρώ, με στόχο να ωφεληθούν 15.000 νοικοκυριά.

Ποιοι θα μπορούν να πάρουν ηλεκτρικό με Κοινωνικό Leasing

Το πρόγραμμα δεν απευθύνεται σε όλους τους οδηγούς. Βασικός στόχος του είναι η στήριξη των λεγόμενων «μεταφορικά ευάλωτων» νοικοκυριών, δηλαδή ανθρώπων για τους οποίους το κόστος των απαραίτητων μετακινήσεων αποτελεί σημαντική οικονομική επιβάρυνση.

Η πρόσβαση στις δράσεις του Κοινωνικού Ταμείου συνδέεται με εισοδηματικά κριτήρια, τα οποία διαφοροποιούνται ανάλογα με:

• τη σύνθεση του νοικοκυριού
• τον αριθμό των παιδιών
• την ύπαρξη μέλους με αναπηρία.

Τα εισοδηματικά όρια που έχουν ανακοινωθεί είναι τα εξής:

Πρόκειται για τα ενδεικτικά όρια που έχουν παρουσιαστεί επίσημα για τις δράσεις του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου και προβλέπεται να επικαιροποιούνται κάθε χρόνο με βάση τις φορολογικές δηλώσεις.

Η τελική πρόσκληση του Κοινωνικού Leasing θα είναι αυτή που θα καθορίσει αναλυτικά τον τρόπο με τον οποίο θα εφαρμόζονται τα συγκεκριμένα κριτήρια στη συγκεκριμένη δράση.

Δεν θα αρκεί μόνο το εισόδημα

Εδώ βρίσκεται μία από τις σημαντικότερες λεπτομέρειες του νέου συστήματος. Η λογική του προγράμματος δεν προβλέπει απλώς να μπει κάποιος σε μια πλατφόρμα, να δηλώσει το εισόδημά του και να επιλέξει αυτοκίνητο.

Στον σχεδιασμό του Κοινωνικού Ταμείου προβλέπεται η δημιουργία του «Μητρώου Ενεργειακής Στήριξης για Νοικοκυριά», υπό την ευθύνη του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Σε αυτό θα εγγράφονται ηλεκτρονικά τα νοικοκυριά που πληρούν τα κριτήρια του Ταμείου.

Το Μητρώο θα επικαιροποιείται κάθε χρόνο και τα μέλη του προβλέπεται να αποκτούν ειδική κάρτα ευάλωτου, ώστε να έχουν ευκολότερη πρόσβαση στις επιλέξιμες δράσεις χωρίς να χρειάζεται να επαναλαμβάνεται κάθε φορά ολόκληρος ο έλεγχος.

Άρα, η διαδικασία αναμένεται να κινηθεί σε γενικές γραμμές ως εξής:

1. Έλεγχος των οικονομικών και οικογενειακών κριτηρίων.
2. Εγγραφή του νοικοκυριού στο σχετικό Μητρώο.
3. Πιστοποίηση της ιδιότητας του δικαιούχου.
4. Ένταξη στη δράση του Κοινωνικού Leasing όταν ανοίξει.
5. Επιλογή αυτοκινήτου από τη λίστα των επιλέξιμων EV.
6. Σύναψη της σύμβασης μακροχρόνιας μίσθωσης.

Οι ακριβείς τεχνικές λεπτομέρειες θα οριστικοποιηθούν με την πρόσκληση.

Έως 150 ευρώ τον μήνα για τέσσερα χρόνια

Η βασική ιδέα του Κοινωνικού Leasing παραμένει ιδιαίτερα απλή. Ο δικαιούχος δεν θα χρειάζεται να αγοράσει το ηλεκτρικό αυτοκίνητο καταβάλλοντας από την αρχή δεκάδες χιλιάδες ευρώ. Θα το αποκτά μέσω μακροχρόνιας μίσθωσης διάρκειας τεσσάρων ετών, με την κρατική ενίσχυση να μειώνει σημαντικά το ποσό που θα πρέπει να πληρώνει κάθε μήνα.

Το προβλεπόμενο μίσθωμα θα φτάνει έως τα 150 ευρώ τον μήνα. Αυτό σημαίνει ότι στην τετραετία η μέγιστη επιβάρυνση με βάση το συγκεκριμένο πλαφόν αντιστοιχεί σε περίπου:

150 € x 48 μήνες = 7.200 ευρώ.

Η πραγματική επιβάρυνση θα εξαρτάται από το μοντέλο, τη σύμβαση leasing και την τελική μορφή της επιδότησης.

Πόση θα είναι τελικά η επιδότηση

Εδώ χρειάζεται προσοχή, καθώς τα στοιχεία έχουν μεταβληθεί κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας του προγράμματος. Σε προηγούμενη επίσημη παρουσίαση του σχεδίου γινόταν λόγος για μέση επιδότηση 13.000 ευρώ ανά δικαιούχο, με προσαύξηση 2.000 ευρώ για άτομα με αναπηρία και επιπλέον 500 ευρώ για οικιακό φορτιστή.

Στο ίδιο αρχικό σχέδιο προβλέπονταν περίπου 12.500 δικαιούχοι και συνολικός προϋπολογισμός 174 εκατ. ευρώ. Η νεότερη ενημέρωση μετά την έγκριση του σχεδίου αναφέρεται πλέον σε 15.000 ωφελούμενα νοικοκυριά και προϋπολογισμό 170 εκατ. ευρώ.

Κατά συνέπεια, το ακριβές τελικό ύψος της επιδότησης ανά αυτοκίνητο δεν πρέπει ακόμη να θεωρείται κλειδωμένο μέχρι να δημοσιευθεί η επίσημη πρόσκληση του Κοινωνικού Leasing. Αυτό που έχει διατηρηθεί στον σχεδιασμό είναι η τετραετής μίσθωση και το πολύ χαμηλό μίσθωμα, με ανώτατο επίπεδο τα 150 ευρώ τον μήνα.

Το παράδειγμα των 145 ευρώ τον μήνα

Η αρχική παρουσίαση του προγράμματος είχε δώσει ένα πολύ χαρακτηριστικό παράδειγμα για το πώς θα μπορούσε να λειτουργήσει. Αν ένα ηλεκτρικό αυτοκίνητο είχε συνολικό κόστος leasing 20.000 ευρώ για τέσσερα χρόνια και ο δικαιούχος λάμβανε επιδότηση 13.000 ευρώ, τότε θα απέμεναν:

20.000 € – 13.000 € = 7.000 ευρώ

για όλη την τετραετία.

Διαιρεμένα σε 48 μήνες, αντιστοιχούν σε περίπου:

145,8 ευρώ τον μήνα.

Το παράδειγμα βοηθά να κατανοήσουμε τη φιλοσοφία του μέτρου, αλλά δεν αποτελεί σήμερα οριστική προσφορά, καθώς οι τελικοί οικονομικοί όροι δεν έχουν ακόμη δημοσιευθεί.

Θα περιλαμβάνει ασφάλεια και service;

Η λογική του προγράμματος είναι αυτή μιας κανονικής μακροχρόνιας μίσθωσης και όχι μιας αγοράς αυτοκινήτου με δάνειο. Σε ένα τυπικό συμβόλαιο leasing μπορούν να περιλαμβάνονται υπηρεσίες όπως συντήρηση, ασφάλιση και άλλες λειτουργικές δαπάνες.

Ωστόσο, το ακριβές πακέτο υπηρεσιών του Κοινωνικού Leasing πρέπει να περιγραφεί στην τελική πρόσκληση και στις συμβάσεις που θα συναφθούν με τις εταιρείες μίσθωσης. Επομένως, μέχρι τότε δεν μπορεί να θεωρηθεί δεδομένο ότι κάθε επιμέρους κόστος θα βρίσκεται μέσα στα 150 ευρώ.

Θα μπορείς να διαλέξεις όποιο ηλεκτρικό θέλεις;

Όχι.

Το πρόγραμμα δεν προβλέπει ελεύθερη επιλογή οποιουδήποτε ηλεκτρικού αυτοκινήτου της ελληνικής αγοράς. Θα δημιουργηθεί μια δημόσια λίστα επιλέξιμων μοντέλων, από την οποία οι δικαιούχοι θα μπορούν να επιλέγουν το αυτοκίνητο που καλύπτει καλύτερα τις ανάγκες τους.

Η λογική είναι η λίστα να επικεντρώνεται στα πιο οικονομικά και προσιτά ηλεκτρικά μοντέλα της αγοράς, ώστε η δημόσια ενίσχυση να μπορεί να διατηρεί τη μηνιαία επιβάρυνση σε πολύ χαμηλό επίπεδο.

Με τα σημερινά δεδομένα, αυτοκίνητα όπως τα:

• Leapmotor T03
• Renault Twingo
• BYD Dolphin Surf
• Citroën ë-C3
• Dongfeng Box
• Hyundai Inster

βρίσκονται στην κατηγορία τιμής και μεγέθους που θα μπορούσε να ταιριάξει στη φιλοσοφία του προγράμματος.

Κανένα από αυτά όμως δεν έχει ακόμη ανακοινωθεί επίσημα ως επιλέξιμο. Η οριστική λίστα θα δημοσιευθεί από το κράτος.

Τι θα γίνεται μετά τα τέσσερα χρόνια;

Ακόμη μία σημαντική παράμετρος είναι τι θα συμβαίνει όταν ολοκληρώνεται η μίσθωση. Στον σχεδιασμό του προγράμματος υπάρχει πρόβλεψη να εξεταστεί δυνατότητα απόκτησης ή εξαγοράς του αυτοκινήτου μετά την τετραετία.

Δεν έχουν ανακοινωθεί όμως ακόμη:

• η τιμή εξαγοράς
• ο τρόπος υπολογισμού της
• αν η εξαγορά θα είναι διαθέσιμη σε όλους
• αν θα προβλέπεται επιπλέον ενίσχυση
• ή αν ο δικαιούχος θα μπορεί απλώς να επιστρέψει το αυτοκίνητο.

Οι συγκεκριμένοι όροι θα πρέπει να περιγραφούν στην τελική μορφή του προγράμματος.

Πότε ανοίγουν οι αιτήσεις;

Αυτό είναι πλέον το μεγάλο ερώτημα.

Συγκεκριμένη ημερομηνία έναρξης της πλατφόρμας δεν έχει ανακοινωθεί.

Η έγκριση της Κομισιόν στις 27 Αυγούστου ήταν το σημαντικότερο προαπαιτούμενο, αλλά πρέπει τώρα να ακολουθήσουν τα επιμέρους διοικητικά βήματα.

Πριν ανοίξουν οι αιτήσεις θα πρέπει να έχουμε τουλάχιστον:

• το Μητρώο Ενεργειακής Στήριξης για Νοικοκυριά
• την τελική υπουργική απόφαση ή πρόσκληση
• τον ακριβή μηχανισμό επιδότησης
• τη λίστα των επιλέξιμων ηλεκτρικών αυτοκινήτων
• τους συνεργαζόμενους παρόχους leasing
• τους τελικούς όρους για ασφάλιση, service, προκαταβολή και εξαγορά.

Το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα έχει ήδη ξεκινήσει τη διάρκεια ζωής του από το 2026, ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναφέρει ότι η Ελλάδα θα μπορεί να ζητήσει την πρώτη πληρωμή από το Ταμείο στο πρώτο τρίμηνο του 2027, αφού έχει ξεκινήσει η εφαρμογή και επιτευχθούν τα πρώτα ορόσημα.

Άρα πλέον το ερώτημα δεν είναι αν θα υπάρξει Κοινωνικό Leasing, αλλά πότε ακριβώς θα ανοίξει για αιτήσεις.

Από πού προέρχονται τα χρήματα

Το ελληνικό Κοινωνικό Σχέδιο αποτελεί μέρος του ευρωπαϊκού Social Climate Fund, που δημιουργήθηκε για να περιορίσει το οικονομικό βάρος της πράσινης μετάβασης στα πιο ευάλωτα νοικοκυριά και τις πολύ μικρές επιχειρήσεις.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποτιμά το εγκεκριμένο ελληνικό σχέδιο σε 4,77 δισ. ευρώ, εκ των οποίων το 75% προέρχεται από το ευρωπαϊκό Ταμείο και το υπόλοιπο 25% από εθνική συμμετοχή.

Στην ελληνική παρουσίαση, η συνολική δέσμη παρεμβάσεων, μαζί με τις σχετικές δαπάνες, αποτιμάται περίπου στα 5,3 δισ. ευρώ. Η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση συνδέεται με την τιμολόγηση των εκπομπών άνθρακα και το νέο σύστημα ETS2, το οποίο αφορά μεταξύ άλλων τα καύσιμα που χρησιμοποιούνται στις οδικές μεταφορές και στα κτίρια.

Η εφαρμογή του ETS2 έχει μεταφερθεί για το 2028, όμως το Κοινωνικό Ταμείο ξεκινά νωρίτερα ακριβώς ώστε να υπάρχουν μέτρα στήριξης πριν οι οικονομικές επιπτώσεις του νέου συστήματος περάσουν στους πολίτες.

Δεν είναι μόνο το Κοινωνικό Leasing

Το σχέδιο για τις μεταφορές είναι πολύ μεγαλύτερο. Προβλέπονται επίσης παρεμβάσεις όπως η επιδότηση για αντικατάσταση συμβατικών ταξί με ηλεκτρικά, η ηλεκτροκίνηση μικρών επιχειρήσεων και η ανανέωση των δημόσιων συγκοινωνιών.

Για τα ταξί προβλέπεται ενίσχυση 20.000 ευρώ για αντικατάσταση συμβατικού οχήματος με ηλεκτρικό, που αυξάνεται στα 29.000 ευρώ για προσβάσιμα ΕΔΧ ΤΑΞΙ ΑμεΑ.

Για πολύ μικρές επιχειρήσεις προβλέπεται επιδότηση αγοράς ή μίσθωσης ηλεκτρικών οχημάτων, με ποσοστό 40% για επιβατικά και ελαφρά/μεσαία van και 30% για βαρέα οχήματα.

Παράλληλα, προβλέπεται σημαντική χρηματοδότηση για νέα ηλεκτρικά λεωφορεία σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη.

Για τον ιδιώτη οδηγό όμως το Κοινωνικό Leasing είναι αναμφίβολα η δράση με το μεγαλύτερο ενδιαφέρον, καθώς για πρώτη φορά δημιουργείται ένας μηχανισμός που φιλοδοξεί να προσφέρει καινούργιο ηλεκτρικό αυτοκίνητο σε νοικοκυριά που υπό κανονικές συνθήκες δύσκολα θα μπορούσαν να χρηματοδοτήσουν την αγορά του.

Τι πρέπει να κάνει σήμερα όποιος ενδιαφέρεται

Προς το παρόν δεν υπάρχει αίτηση που μπορεί να υποβληθεί. Ένας ενδιαφερόμενος μπορεί όμως ήδη να ελέγξει αν το οικογενειακό του εισόδημα βρίσκεται μέσα στα ανακοινωμένα όρια και να παρακολουθεί τις επόμενες ανακοινώσεις για το νέο Μητρώο και την πλατφόρμα.

Τα δύο σημάδια που θα δείξουν ότι το πρόγραμμα μπαίνει στην τελική ευθεία θα είναι η ενεργοποίηση του Μητρώου Ενεργειακής Στήριξης και η δημοσίευση της επίσημης λίστας επιλέξιμων ηλεκτρικών μοντέλων.

Από εκεί και πέρα θα γνωρίζουμε και το σημαντικότερο για κάθε ενδιαφερόμενο, το πραγματικό μηνιαίο κόστος ανά αυτοκίνητο.

Τι κρατάμε;

• Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε επίσημα το ελληνικό Κοινωνικό Σχέδιο.
• Το Κοινωνικό Leasing προχωρά πλέον προς εφαρμογή.
• Η πλατφόρμα αιτήσεων δεν έχει ακόμη ανοίξει.
• Η νεότερη ενημέρωση προβλέπει περίπου 15.000 ωφελούμενα νοικοκυριά και προϋπολογισμό 170 εκατ. ευρώ.
• Η μίσθωση θα διαρκεί 4 χρόνια.
• Το μηνιαίο κόστος για τον δικαιούχο προβλέπεται να μην ξεπερνά τα 150 ευρώ.
• Έχουν ανακοινωθεί εισοδηματικά όρια από 10.500 έως 36.400 ευρώ, ανάλογα με τη σύνθεση του νοικοκυριού.
• Προβλέπεται δημιουργία Μητρώου Ενεργειακής Στήριξης για Νοικοκυριά.
• Οι δικαιούχοι θα επιλέγουν EV από συγκεκριμένη δημόσια λίστα.
• Η τελική λίστα αυτοκινήτων δεν έχει ακόμη δημοσιευθεί.
• Το ακριβές ύψος της επιδότησης ανά δικαιούχο μένει να οριστικοποιηθεί στην τελική πρόσκληση.
• Υπάρχει σχεδιασμός για δυνατότητα απόκτησης του οχήματος μετά την τετραετία, χωρίς να έχουν ανακοινωθεί ακόμη οι όροι.