Η συζήτηση δεν ξεκίνησε σε κάποιο φόρουμ συνωμοσιολογίας, ούτε σε καφενείο. Ξεκίνησε σε υπουργεία Άμυνας, επιτελεία ασφαλείας και κρατικές υπηρεσίες σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Και το ερώτημα είναι απλό, όσο άβολο κι αν ακούγεται: μπορούν τα σύγχρονα, διασυνδεδεμένα αυτοκίνητα –και ειδικά όσα προέρχονται από την Κίνα– να αποτελέσουν εργαλείο συλλογής δεδομένων; Δεν μιλάμε πια για μηχανές, κιβώτια και αναρτήσεις. Μιλάμε για κινητούς υπολογιστές με ρόδες, γεμάτους κάμερες, ραντάρ, lidar, μικρόφωνα, GPS και μόνιμη σύνδεση στο cloud. Και αυτό αλλάζει ριζικά τον τρόπο που τα βλέπουν οι κυβερνήσεις.
Από την αυτοκίνηση… στην εθνική ασφάλεια
Σύμφωνα με πρόσφατες εξελίξεις που ήρθαν από τη Βόρεια και Κεντρική Ευρώπη, ευρωπαϊκή χώρα αποφάσισε να περιορίσει ή και να απαγορεύσει την πρόσβαση κινεζικών αυτοκινήτων σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις και ευαίσθητες περιοχές, εκφράζοντας ανησυχίες ότι τα συστήματα αισθητήρων τους θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για συλλογή πληροφοριών. Δεν μιλάμε για απαγόρευση κυκλοφορίας στους δρόμους, ούτε για απαγορεύσεις στον απλό πολίτη. Η συζήτηση αφορά στρατόπεδα, βάσεις, υποδομές κρίσιμης σημασίας, εκεί όπου ακόμη και η παραμικρή πληροφορία μπορεί να έχει αξία.
Τι δεδομένα συλλέγει ένα σύγχρονο αυτοκίνητο;
Για να καταλάβουμε γιατί άνοιξε αυτή η κουβέντα, πρέπει πρώτα να δούμε τι ακριβώς καταγράφει ένα σύγχρονο ηλεκτρικό ή υβριδικό αυτοκίνητο:
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Κάμερες 360 μοιρών για ADAS και parking
- Ραντάρ και lidar για αυτόνομες λειτουργίες
- Συνεχή δεδομένα τοποθεσίας (GPS)
- Στοιχεία οδήγησης, ταχύτητας, διαδρομών
- Συνδεσιμότητα με servers του κατασκευαστή
Όλα αυτά δεν είναι θεωρία. Είναι απαραίτητα για να λειτουργήσει το αυτοκίνητο όπως το ξέρουμε σήμερα. Το πρόβλημα, όμως, ξεκινά από το πού αποθηκεύονται αυτά τα δεδομένα, ποιος έχει πρόσβαση σε αυτά και υπό ποιο νομικό καθεστώς.
Γιατί στο στόχαστρο μπαίνουν τα κινεζικά αυτοκίνητα
Εδώ μπαίνει η γεωπολιτική. Οι κινεζικές αυτοκινητοβιομηχανίες λειτουργούν μέσα σε ένα διαφορετικό θεσμικό πλαίσιο από τις ευρωπαϊκές ή τις αμερικανικές. Στην Κίνα, η νομοθεσία επιτρέπει στο κράτος να ζητήσει δεδομένα από εταιρείες, εφόσον το κρίνει αναγκαίο για λόγους εθνικής ασφάλειας. Αυτό ακριβώς ανησυχεί τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις. Όχι γιατί θεωρούν ότι «κάθε κινεζικό αυτοκίνητο κατασκοπεύει», αλλά γιατί θεωρητικά υπάρχει η δυνατότητα τα δεδομένα να αξιοποιηθούν διαφορετικά από ό,τι σε μια δυτική εταιρεία. Και όταν μιλάμε για αυτοκίνητα που κυκλοφορούν καθημερινά κοντά σε στρατόπεδα, λιμάνια, αεροδρόμια ή ενεργειακές υποδομές, το θέμα παύει να είναι αυτοκινητικό και γίνεται καθαρά πολιτικό.
Είναι μόνο κινεζικό το πρόβλημα;
Εδώ χρειάζεται ψυχραιμία. Όχι, το ζήτημα δεν αφορά αποκλειστικά την Κίνα. Όλα τα σύγχρονα connected cars, ανεξαρτήτως προέλευσης, συλλέγουν δεδομένα. Η διαφορά βρίσκεται στο νομικό πλαίσιο και στον έλεγχο. Στην Ευρώπη ισχύει το GDPR, με αυστηρούς κανόνες για τη χρήση και αποθήκευση δεδομένων. Στις ΗΠΑ υπάρχει διαφορετική φιλοσοφία. Στην Κίνα, άλλη. Και όταν αυτές οι τρεις πραγματικότητες συγκρούονται, η αυτοκίνηση γίνεται μέρος μιας πολύ μεγαλύτερης εξίσωσης.
Τι σημαίνει αυτό για τον απλό οδηγό;
Πρακτικά, τίποτα άμεσα. Δεν υπάρχει απαγόρευση κυκλοφορίας κινεζικών αυτοκινήτων, ούτε περιορισμός αγοράς τους. Ούτε κάποιος ισχυρίζεται επίσημα ότι «σε παρακολουθούν». Όμως, η συζήτηση δείχνει κάτι σημαντικό: ότι τα αυτοκίνητα του μέλλοντος δεν αξιολογούνται μόνο με βάση την κατανάλωση ή την αυτονομία, αλλά και με βάση την ψηφιακή τους συμπεριφορά. Το πού πηγαίνουν τα δεδομένα σου θα είναι εξίσου σημαντικό με το πόσα kWh καίνε.
Οι απαγορεύσεις ή οι περιορισμοί σε στρατιωτικές ζώνες δεν είναι πανικός. Είναι προληπτικό μέτρο σε έναν κόσμο όπου η τεχνολογία τρέχει πιο γρήγορα από τη νομοθεσία. Και είναι σχεδόν βέβαιο ότι στο μέλλον θα δούμε κοινά ευρωπαϊκά πρωτόκολλα για τα δεδομένα των αυτοκινήτων, ανεξαρτήτως προέλευσης. Γιατί, τελικά, το ερώτημα δεν είναι αν τα κινεζικά αυτοκίνητα κατασκοπεύουν. Το πραγματικό ερώτημα είναι πόσο έτοιμοι είμαστε να διαχειριστούμε τα δεδομένα που ήδη παράγουμε, απλώς πηγαίνοντας στη δουλειά μας.
Τι κρατάμε;
- Τα σύγχρονα αυτοκίνητα συλλέγουν τεράστιο όγκο δεδομένων
- Ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες περιορίζουν κινεζικά μοντέλα σε στρατιωτικές ζώνες
- Στο μέλλον, η ψηφιακή ασφάλεια θα είναι εξίσου σημαντική με την παθητική ασφάλεια
