Πώς η εξειδίκευση στα ελαστικά των φορτηγών ανάλογα με τη θέση τους, βελτιώνει την ασφάλεια, την αποδοτικότητα και την οικονομία
Όποιος παρατηρήσει προσεκτικά ένα σύγχρονο βαρύ φορτηγό ή μια νταλίκα, θα διαπιστώσει μια ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια: τα ελαστικά δεν δείχνουν και δεν είναι ίδια σε όλους του άξονες.
Στα επιβατικά μας αυτοκίνητα έχουμε συνηθίσει να τοποθετούμε την ίδια τετράδα ελαστικών. Στις επαγγελματικές οδικές μεταφορές όμως, αυτή η πρακτική όχι μόνο είναι αδιανόητη, αλλά θα ήταν επικίνδυνη και εξαιρετικά ασύμφορη οικονομικά.
Κάθε άξονας ενός φορτηγού αντιμετωπίζει εντελώς διαφορετικές δυνάμεις και για αυτό τον λόγο τα ελαστικά σχεδιάζονται ειδικά ανάλογα με τη θέση και τον ρόλο που επιτελούν.
Εμπρός Άξονας
Ο εμπρός άξονας είναι υπεύθυνος για την κατεύθυνση του οχήματος και φέρει το βάρος του κινητήρα και της καμπίνας.
Τα ελαστικά που τοποθετούνται σε αυτή τη θέση, έχουν ιδιαίτερη χάραξη, με παράλληλες, ευθείες αυλακώσεις κατά μήκος του πέλματος. Καθώς είναι τα πρώτα ελαστικά που συναντούν το βρεγμένο οδόστρωμα πρέπει να απομακρύνουν ακαριαία το νερό για την πρόληψη της υδρολίσθησης.
Παράλληλα η απόδοση τους πρέπει να είναι τέτοια ώστε να εξασφαλίζουν ότι το φορτηγό υπακούει πιστά και με ακρίβεια στις εντολές του οδηγού, απορροφώντας ταυτόχρονα τους κραδασμούς.
Στην Ευρώπη, οι τράκτορες είναι σχεδιασμένοι με την καμπίνα πάνω από τον κινητήρα (Cab-Over-Engine). Αυτή η αρχιτεκτονική φορτίζει τον εμπρός άξονα με πολύ μεγαλύτερο βάρος συγκριτικά με τα αμερικανικά φορτηγά που έχουν «μούρη» (Conventional Hood). Γι’ αυτό το λόγο, στα ευρωπαϊκά φορτηγά χρησιμοποιούνται πολύ συχνά στον εμπρός άξονα τα λεγόμενα φαρδιά ελαστικά «μπαλόνια» (π.χ. διάσταση 385/55 R22.5).
Άξονας Κίνησης
Ο άξονας κίνησης είναι στην συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων ένας, ακόμα και αν πρόκειται για τράκτορα με διάταξη τριών αξόνων, με δύο άξονες πίσω δηλαδή.
Τα ελαστικά που χρησιμοποιούνται σε αυτή τη θέση καλούνται να διαχειριστούν την τεράστια ροπή που παράγει ο κινητήρας και να «σπρώξουν» ένα όχημα που όταν φορτωθεί μπορεί να φτάσει τους 40 τόνους σε βάρος.
Η λογική της σχεδίασης τους λοιπόν, είναι εντελώς διαφορετική από τα ελαστικά στο κατευθυντήριο άξονα. Φέρουν «επιθετικής» χάραξης πέλμα με μεγάλα, βαθιά «τακούνια» και πολλές εγκοπές / οδοντώσεις.
Σκοπός είναι η μέγιστη πρόσφυση σε κάθε είδους άσφαλτο μεταφέροντας την ισχύ του κινητήρα στον δρόμο χωρίς να σπινάρουν, ακόμη και σε ολισθηρές ανηφόρες.
Μάλιστα, προκειμένου να διπλασιαστεί η επιφάνεια τριβής που έρχεται σε επαφή με το δρόμο και δεδομένου ότι οι κινητήρες αποδίδουν τρομακτικές τιμές ροπής (από 2.300 Nm έως πάνω από 3.500 Nm), τα ελαστικά κίνησης τοποθετούνται ανά τε τράδες, δηλαδή σε ζεύγη 2+2 στις άκρες του άξονα
Άξονες ρυμουλκούμενου
Τα ελαστικά του επικαθήμενου/τρέιλερ δεν στρίβουν και δεν παίρνουν κίνηση αλλά εκτελούν αμιγώς «ελεύθερη κύλιση» φέροντας όμως παράλληλα το μεγαλύτερο μέρος του φορτίου.
Ο σκελετός τους είναι δομικά πανίσχυρος, ωστόσο το πέλμα τους έχει σχεδιαστεί με τρόπο που να παρουσιάζει μικρή της αντίστασης κύλισης, κάτι που μεταφράζεται άμεσα σε οικονομία καυσίμου.
Μια ιδιαιτερότητα είναι ότι όταν το φορτηγό διαγράφει κλειστές στροφές, τα πίσω λάστιχα «σέρνονται» πλευρικά και για αυτό το λόγο τα πλαϊνά τοιχώματα είναι εξαιρετικά ενισχυμένα, ώστε να αντέχουν αυτή τη βίαιη καταπόνηση.
Πώς κωδικοποιούνται τα ελαστικά
Οι κατασκευαστές χρησιμοποιούν ειδικά γράμματα στις ονομασίες των ελαστικών που προορίζονται για φορτηγά, ώστα να καθορίσουν τη θέση τοποθέτησης:
- S (Steer) Για τον άξονα διεύθυνσης / τιμονιού.
- D (Drive) Για τον άξονα κίνησης.
- T (Trailer) Για τους άξονες της ρυθμούλκας.
Υπάρχει και η κατηγορία «A» που αφορά ελαστικά σχεδιασμένα για τοποθέτηση σε οποιαδήποτε θέση του φορτηγού. Αυτός ο τύπος ελαστικών χρησιμοποιείται κυρίως σε εργοταξιακά φορτηγά, χωματουργικά, οχήματα δημοτικών υπηρεσιών ή αστικά λεωφορεία, όπου οι ταχύτητες είναι χαμηλότερες και προέχει η ευελιξία εναλλαγής και η αντοχή, παρά η απόλυτη εξειδίκευση σε ταξίδια μεγάλων αποστάσεων.
