Το κοντέρ του αυτοκινήτου συνήθως δείχνει λίγα περισσότερα χιλιόμετρα από το GPS. Αυτό δεν αποτελεί βλάβη, αλλά σκόπιμη και απολύτως νόμιμη ρύθμιση.
Κινείσαι στον αυτοκινητόδρομο και το κοντέρ δείχνει 120 km/h, ενώ η εφαρμογή πλοήγησης στο κινητό επιμένει ότι ταξιδεύεις με 114 ή 116 km/h. Η διαφορά επαναλαμβάνεται σταθερά και γίνεται μεγαλύτερη όσο αυξάνεται η ταχύτητα. Ποια από τις δύο ενδείξεις είναι σωστή; Στις κατάλληλες συνθήκες, η μέτρηση του GPS βρίσκεται συνήθως πιο κοντά στην πραγματική ταχύτητα. Αυτό δεν σημαίνει ότι το κοντέρ είναι ελαττωματικό ή ότι το GPS είναι πάντοτε αλάνθαστο. Τα δύο συστήματα χρησιμοποιούν εντελώς διαφορετικό τρόπο υπολογισμού και εξυπηρετούν διαφορετικές απαιτήσεις.
Γιατί το κοντέρ δείχνει περισσότερα χιλιόμετρα;
Το ταχύμετρο δεν επιτρέπεται να εμφανίζει ταχύτητα μικρότερη από την πραγματική. Σύμφωνα με τον κανονισμό UN R39, η ένδειξη πρέπει να είναι ίση ή μεγαλύτερη από την αληθινή ταχύτητα του αυτοκινήτου. Ο λόγος είναι κυρίως η ασφάλεια. Αν το όχημα κινούνταν πραγματικά με 105 km/h και το κοντέρ έδειχνε 100 km/h, ο οδηγός θα μπορούσε να υπερβεί το όριο χωρίς να το γνωρίζει. Για να αποκλειστεί αυτό το ενδεχόμενο, οι κατασκευαστές ρυθμίζουν συνήθως το ταχύμετρο με μία μικρή θετική απόκλιση. Ο κανονισμός προβλέπει ότι η διαφορά ανάμεσα στην εμφανιζόμενη και την πραγματική ταχύτητα μπορεί να φτάσει έως το 10% της πραγματικής ταχύτητας συν 4 km/h. Η σχετική εξίσωση είναι:
0 ≤ εμφανιζόμενη ταχύτητα – πραγματική ταχύτητα ≤ 10% της πραγματικής ταχύτητας + 4 km/h
Αυτό είναι το ανώτατο επιτρεπόμενο όριο κατά τη διαδικασία έγκρισης τύπου και όχι η απόκλιση που εφαρμόζουν υποχρεωτικά όλα τα αυτοκίνητα. Στην πράξη, τα περισσότερα σύγχρονα μοντέλα εμφανίζουν πολύ μικρότερη διαφορά. Οι παραπάνω αριθμοί δεν σημαίνουν ότι ένα αυτοκίνητο που δείχνει 120 km/h κινείται πραγματικά με 104 km/h. Δείχνουν μόνο τα ανώτατα περιθώρια που προβλέπει ο κανονισμός. Σε ένα σύγχρονο αυτοκίνητο, η πραγματική απόκλιση είναι συνήθως αισθητά μικρότερη.
Πώς υπολογίζει την ταχύτητα το αυτοκίνητο;
Το αυτοκίνητο δεν μετρά απευθείας την απόσταση που διανύει πάνω στον δρόμο. Χρησιμοποιεί τους αισθητήρες περιστροφής των τροχών, οι οποίοι εξυπηρετούν επίσης συστήματα όπως το ABS και το ESC. Η ηλεκτρονική μονάδα γνωρίζει την προβλεπόμενη περιφέρεια των ελαστικών και υπολογίζει πόση απόσταση καλύπτει το αυτοκίνητο σε κάθε περιστροφή. Από τον αριθμό των περιστροφών μέσα σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα προκύπτει η ταχύτητα. Το αποτέλεσμα επηρεάζεται, όμως, από την πραγματική διάμετρο κύλισης του ελαστικού. Η διάμετρος δεν παραμένει απολύτως σταθερή, καθώς μεταβάλλεται από τη φθορά, την πίεση, τη θερμοκρασία, το φορτίο και ακόμη και την ταχύτητα περιστροφής. Για παράδειγμα, ένα φθαρμένο ελαστικό έχει ελαφρώς μικρότερη διάμετρο από ένα καινούργιο. Για να καλύψει την ίδια απόσταση, πραγματοποιεί περισσότερες περιστροφές, με αποτέλεσμα το αυτοκίνητο να υπολογίζει λίγο υψηλότερη ταχύτητα. Παρόμοια επίδραση μπορεί να έχει η χαμηλή πίεση των ελαστικών, ενώ η τοποθέτηση τροχών ή ελαστικών διαφορετικών διαστάσεων μπορεί να μεταβάλει αισθητά την ένδειξη. Γι’ αυτό πρέπει να χρησιμοποιούνται μόνο οι εγκεκριμένοι συνδυασμοί που προβλέπει ο κατασκευαστής.
Πώς βρίσκει την ταχύτητα το GPS;
Το GPS δεν ενδιαφέρεται για τις περιστροφές των τροχών. Υπολογίζει τη θέση του δέκτη μέσω δορυφορικών σημάτων και παρακολουθεί πώς μεταβάλλεται αυτή η θέση μέσα στον χρόνο. Από τη μεταβολή της απόστασης προκύπτει η ταχύτητα κίνησης. Σε έναν ευθύ και επίπεδο δρόμο, με σταθερή ταχύτητα και καθαρή ορατότητα προς τον ουρανό, ένα σύγχρονο σύστημα GPS ή GNSS μπορεί να προσφέρει ένδειξη πολύ κοντά στην πραγματική ταχύτητα. Δεν επηρεάζεται από τη φθορά των ελαστικών, την πίεση ή τη διάσταση των τροχών. Η ένδειξη, όμως, δεν ενημερώνεται πάντοτε ακαριαία. Αν ο οδηγός επιταχύνει ή φρενάρει απότομα, μπορεί να υπάρξει μία μικρή καθυστέρηση μέχρι να εμφανιστεί η νέα ταχύτητα. Το κοντέρ του αυτοκινήτου αντιδρά συνήθως ταχύτερα στις μεταβολές. Η ακρίβεια του GPS μπορεί επίσης να μειωθεί μέσα σε σήραγγες, πυκνό αστικό περιβάλλον, στενούς δρόμους με ψηλά κτίρια, κάτω από γέφυρες ή ανάμεσα σε ψηλά δέντρα. Οι αντανακλάσεις και η προσωρινή απώλεια δορυφορικού σήματος μπορεί να προκαλέσουν απότομες ή λανθασμένες ενδείξεις. Ρόλο παίζουν ακόμη η ποιότητα της κεραίας, ο δέκτης του κινητού, η εφαρμογή και ο ρυθμός ανανέωσης των δεδομένων. Ένα παλαιότερο smartphone δεν προσφέρει απαραίτητα την ίδια σταθερότητα με το εργοστασιακό σύστημα ενός σύγχρονου αυτοκινήτου.
Τελικά ποια είναι η πραγματική ταχύτητα;
Αν το αυτοκίνητο κινείται με σταθερό ρυθμό σε ανοιχτό και ευθύ δρόμο και το GPS διαθέτει ισχυρό σήμα, η ένδειξη του GPS βρίσκεται συνήθως πιο κοντά στην πραγματική ταχύτητα. Αν, για παράδειγμα, το κοντέρ δείχνει σταθερά 120 km/h και το GPS 115 km/h, είναι πολύ πιθανό η πραγματική ταχύτητα να βρίσκεται κοντά στα 115 km/h. Η διαφορά των 5 km/h οφείλεται στη σκόπιμη θετική απόκλιση του ταχύμετρου. Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να αντιμετωπίζουμε το GPS ως πιστοποιημένο όργανο μέτρησης. Η πραγματική ταχύτητα μπορεί να προσδιοριστεί με ακρίβεια μόνο μέσω βαθμονομημένου εξοπλισμού μέτρησης, όπως εκείνος που χρησιμοποιείται στις δοκιμές έγκρισης τύπου. Οι κάμερες και τα ραντάρ της Τροχαίας πραγματοποιούν τη δική τους ανεξάρτητη μέτρηση. Δεν γνωρίζουν τι δείχνει το κοντέρ ή το κινητό του οδηγού και η ένδειξη του GPS δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως αποδεικτικό ότι δεν υπήρξε υπέρβαση.
Γιατί μεγαλώνει η διαφορά όσο αυξάνεται η ταχύτητα;
Η απόκλιση συχνά δεν είναι ένας σταθερός αριθμός χιλιομέτρων, αλλά περιλαμβάνει και ποσοστιαίο μέρος. Έτσι, όταν το κοντέρ δείχνει 50 km/h, η διαφορά μπορεί να είναι μόλις 2 km/h, ενώ στα 130 km/h μπορεί να φτάσει τα 5, 6 ή περισσότερα km/h. Αυτό εξηγεί γιατί η διαφορά είναι δύσκολο να παρατηρηθεί μέσα στην πόλη, αλλά γίνεται εμφανής στον αυτοκινητόδρομο. Δεν σημαίνει ότι το ταχύμετρο χάνει σταδιακά την ακρίβειά του. Ακολουθεί απλώς τη βαθμονόμηση που έχει επιλέξει ο κατασκευαστής.
Μπορείς να ελέγξεις μόνος σου την απόκλιση;
Για μία ενδεικτική σύγκριση, επίλεξε έναν ανοιχτό, επίπεδο και ευθύ δρόμο, ενεργοποίησε το cruise control και διατήρησε σταθερή ταχύτητα για αρκετά δευτερόλεπτα. Το GPS πρέπει να έχει προηγουμένως εντοπίσει σωστά τη θέση και να εμφανίζει σταθερή ένδειξη. Η σύγκριση μπορεί να επαναληφθεί στα 50, 80, 100 και 120 km/h, πάντοτε όπου επιτρέπεται από το όριο και τις συνθήκες. Δεν πρέπει να κρατάς ή να χειρίζεσαι το κινητό κατά την οδήγηση. Η εφαρμογή μπορεί να χρησιμοποιηθεί από συνοδηγό ή με το τηλέφωνο τοποθετημένο νόμιμα σε σταθερή βάση. Αν η διαφορά παραμένει σταθερή και το κοντέρ δείχνει πάντοτε λίγο περισσότερο, το σύστημα λειτουργεί όπως έχει σχεδιαστεί. Αν, αντίθετα, εμφανιστεί ξαφνικά πολύ μεγάλη απόκλιση μετά την αλλαγή ελαστικών ή τροχών, πρέπει να ελεγχθούν οι διαστάσεις, η πίεση και η συμβατότητά τους με τις προδιαγραφές του αυτοκινήτου.
Το οδόμετρο γράφει επίσης περισσότερα χιλιόμετρα;
Όχι απαραίτητα. Το ταχύμετρο και το οδόμετρο μπορεί να χρησιμοποιούν δεδομένα από τους ίδιους αισθητήρες, αλλά διαθέτουν διαφορετικές απαιτήσεις και βαθμονόμηση. Η σκόπιμη απόκλιση που βλέπει ο οδηγός στο κοντέρ δεν σημαίνει ότι το αυτοκίνητο προσθέτει το ίδιο ποσοστό στα συνολικά διανυθέντα χιλιόμετρα. Ο κανονισμός προβλέπει ξεχωριστές απαιτήσεις ακρίβειας για το οδόμετρο, το οποίο δεν επιτρέπεται να αποκλίνει ανεξέλεγκτα από την πραγματική απόσταση.
Τι κρατάμε;
Το κοντέρ είναι σχεδιασμένο ώστε να μη δείχνει ποτέ λιγότερο από την πραγματική ταχύτητα και γι’ αυτό συνήθως εμφανίζει μία μικρή θετική απόκλιση. Το GPS, όταν έχει καλό σήμα και το αυτοκίνητο κινείται σταθερά σε ανοιχτό δρόμο, βρίσκεται συνήθως πιο κοντά στην πραγματική τιμή. Η διαφορά μερικών km/h είναι φυσιολογική και δεν υποδεικνύει βλάβη. Δεν αποτελεί, όμως, «δώρο» που πρέπει να χρησιμοποιείται για να κινούμαστε γρηγορότερα από το όριο. Το ασφαλέστερο είναι να αντιμετωπίζουμε την ένδειξη του κοντέρ ως εκείνη βάσει της οποίας ρυθμίζουμε την ταχύτητά μας.
