Πως ξοδεύονται εκατομμύρια ευρώ για να ακούγεται το αυτοκίνητό σου «στιβαρό» και πως οι μηχανικοί χειραγωγούν την αντίληψή μας
Φαντάσου ότι είσαι σε μια αντιπροσωπεία, τα αυτοκίνητα λάμπουν και αστράφτουν γύρω σου. Πλησιάζεις ένα ολοκαίνουργιο SUV, ανοίγεις την πόρτα και την σπρώχνεις ελαφρά για να κλείσει, ακούγοντας έναν βαθύ και υπόκωφο ήχο. Χωρίς να το καταλάβεις, ο εγκέφαλός σου έχει βγάλει ετυμηγορία: «αυτό είναι ένα ασφαλές, στιβαρό και ποιοτικό αυτοκίνητο».
Αυτό που επίσης δεν έχεις καταλάβει, είναι ότι μόλις έπεσες θύμα μιας καλά μελετημένης «απάτης» της παγκόσμιας αυτοκινητοβιομηχανίας. Όχι γιατί το αυτοκίνητο δεν είναι στιβαρό και ποιοτικό αλλά γιατί αυτό που άκουσες, δεν είναι ο φυσικός ήχος των υλικών του αυτοκινήτου.
Είναι επίτηδες «κουρδισμένος» έτσι ώστε να συμπλέει με τις επιταγές της ψυχοακουστικής και να σου δημιουργήσεις μια αίσθηση εμπιστοσύνης και ασφάλειας.
Η επιστήμη του NVH και η ψυχολογία του καταναλωτή
Στον κόσμο του αυτοκινήτου υπάρχει ένας τεράστιος κλάδος που ονομάζεται NVH (Noise, Vibration, and Harshness – Θόρυβος, Κραδασμοί και Τραχύτητα). Οι μηχανικοί αυτού του τμήματος δεν ασχολούνται με την ιπποδύναμη ή την αεροδυναμική, αλλά με το πώς αισθάνεται ο επιβάτης το αυτοκίνητο μέσω των αισθήσεών του. Και ναι, ο ήχος της πόρτας είναι η πρώτη, πιο κρίσιμη «χειραψία» του οδηγού και υποψήφιου πελάτη με το όχημα.
Ιστορικά, πριν από μερικές δεκαετίες, οι πόρτες ήταν βαριές επειδή κατασκευάζονταν από παχύ, μασίφ ατσάλι. Όταν έκλειναν, παρήγαγαν έναν φυσικά βαθύ ήχο. Σήμερα όμως, οι εξελίξεις στην ασφάλεια οι προδιαγραφές ρύπων και η ανάγκη για χαμηλή κατανάλωση αναγκάζουν τις εταιρείες να χρησιμοποιούν εξαιρετικά ελαφριά υλικά: αλουμίνιο, λεπτότερα κράματα χάλυβα, ακόμη και σύνθετα πλαστικά.
Αν αφήναμε μια σύγχρονη, ελαφριά πόρτα να κλείσει χωρίς καμία παρέμβαση, ο ήχος θα ήταν ένας οξύς, μεταλλικός και ενοχλητικός θόρυβος. Ο καταναλωτής, ακούγοντας αυτό το υψίσυχνο «κλάνκ», θα υπέθετε υποσυνείδητα ότι το αυτοκίνητο είναι φθηνό, εύθραυστο και μη ασφαλές, ακόμη κι αν το συγκεκριμένο μοντέλο είχε αποσπάσει 5 αστέρια στις δοκιμές πρόσκρουσης.
Πώς «κουρδίζεται» μια πόρτα αυτοκινήτου;
Είναι σημαντικό να ξεκαθαρίσουμε ότι οι εταιρείες δεν χρησιμοποιούν ψηφιακά τεχνάσματα. Δεν υπάρχει κάποιο κρυφό ηχείο που παίζει ένα αρχείο ήχου. Πρόκειται για καθαρή ακουστική αρχιτεκτονική. Η κοιλότητα της πόρτας λειτουργεί σαν ηχείο και αντιμετωπίζεται ακριβώς όπως το σώμα μιας ακουστικής κιθάρας ή ενός βιολιού.
Για να μετατρέψουν τον οξύ μεταλλικό θόρυβο σε μια premium «μπάσα» εκπομπή, οι μηχανικοί ήχου εφαρμόζουν μια σειρά από στρατηγικές λύσεις:
- Αποσβεστήρες συχνοτήτων (Damping Pads): Εσωτερικά της λαμαρίνας κολλούνται ειδικά, βαριά αυτοκόλλητα φύλλα από συνθετικά υλικά η ακόμα και πίσσα. Αυτά έχουν διττό ρόλο και πέραν της μόνωσης , αλλάζουν τη συχνότητα δονήσεων του μετάλλου, «καταπίνοντας» τις υψηλές, συχνότητες.
- Αφρώδη υλικά: Κενοί χώροι στην πόρτα γεμίζονται με κομμάτια αφρού. Αυτά λειτουργούν ως φίλτρα που απορροφούν τον θόρυβο μέσα στην κοιλότητα, εμποδίζοντάς την να λειτουργήσει σαν ηχείο.
- Δυναμική λαστίχων στεγανοποίησης: Τα λάστιχα γύρω από την πόρτα και το πλαίσιο δεν κρατούν απλώς τη βροχή έξω. Είναι σχεδιασμένα ως θάλαμοι αέρα, ώστε να συμπιέζονται και να λειτουργούν σαν αποσβεστήρες, που επιβραδύνει την πόρτα τα τελευταία χιλιοστά πριν την επαφή της με το κυρίως αμάξωμα.
- Μηχανική… της κλειδαριάς: Ακόμη και τα κινούμενα μέρη της κλειδαριάς καλύπτονται πλέον από ειδικά πλαστικά ή τεφλόν, ώστε να μην παράγονται μεταλλικοί ήχοι και «κουδουνίσματα».
Χρειάζεται αυτή η ψευδαίσθηση;
Ναι, απόλυτα, για τις αυτοκινητοβιομηχανίες τουλάχιστον. Γνωρίζουν πολύ καλά ότι η αγορά ενός αυτοκινήτου καθοδηγείται σε τεράστιο βαθμό από το συναίσθημα και τις πρώτες εντυπώσεις. Στοιχεία τα οποία εκ πρώτης θεωρούμε δευτερεύοντα και σε καμία περίπτωση ως απτές αποδείξεις για την ποιότητα ενός αυτοκινήτου, μελετώνται σε μεγάλο βαθμό από τους κατασκευαστές.
Χρώμα, ονοματοδοσία και όπως είδαμε και ήχος πόρτας επηρεάζουν τους εν δυνάμει πελάτες σε ένα υποσυνείδητο επίπεδο και αποτελούν συμπληρωματικά στοιχεία που διαμορφώνουν την τελική επιλογή του.
Την επόμενη φορά, λοιπόν που θα μπείτε στο αυτοκίνητό σας και θα κλείσετε την πόρτα απολαμβάνοντας εκείνον τον καθησυχαστικό, στιβαρό ήχο, θυμηθείτε ότι δεν «ακούτε» την ασφάλεια του αυτοκινήτου σας. Ακούτε μια υπέροχη, τεχνητά διαμορφωμένη ακουστική ψευδαίσθηση, σχεδιασμένη αποκλειστικά για να χαϊδέψει τα αυτιά και την ψυχολογία σας.
