Ο δημόσιος φωτισμός της Δανίας αλλάζει χρώμα σε κόκκινο αλλά δεν πάει το μυαλό σας γιατί…
Σε έναν δρόμο βόρεια της Κοπεγχάγης, το σκηνικό θυμίζει γυρίσματα ταινίας. Οι κλασικές «λευκές» λάμπες έχουν εξαφανιστεί και αντί γι’ αυτές, ο δρόμος φωτίζεται από ένα βαθύ κόκκινο φως. Δεν πρόκειται για καλλιτεχνική εγκατάσταση ούτε για κάποιο πείραμα αισθητικής αλλά για μια συνειδητή επιλογή με οικολογικό υπόβαθρο.
Ο δήμος Gladsaxe στη Δανία ξεκίνησε την τοποθέτηση κόκκινων LED σε συγκεκριμένο τμήμα δρόμου, με στόχο να μειώσει την επίδραση του τεχνητού φωτισμού στην πανίδα και συγκεκριμένα σε αυτή που αρέσκεται να κυκλοφορεί βράδυ. Το ζήτημα δεν είναι μόνο η κατανάλωση ενέργειας —αν και τα LED είναι πιο αποδοτικά — αλλά η ίδια η ποιότητα του φωτός και το πώς αυτό επηρεάζει το περιβάλλον.
Η επιστημονική έρευνα έχει δείξει ότι το λευκό και ιδιαίτερα το ψυχρό μπλε φως διαταράσσει σημαντικά τη συμπεριφορά των νυχτερίδων. Τα ζώα αυτά βασίζονται στο σκοτάδι για να κυνηγήσουν και να κινηθούν. Όταν ο φωτισμός είναι έντονος ή σε λάθος φάσμα, αλλάζουν πορεία, αποφεύγουν περιοχές και επηρεάζεται ο φυσικός τους κύκλος. Το κόκκινο φως, αντίθετα, έχει πολύ μικρότερη επίδραση στη συμπεριφορά τους, καθώς βρίσκεται σε διαφορετικό μήκος κύματος.
Στο συγκεκριμένο σημείο όπου εφαρμόστηκε το μέτρο, υπάρχουν δέντρα, φυσικά περάσματα και καταγεγραμμένη παρουσία αρκετών ειδών νυχτερίδων. Η επιλογή δεν ήταν τυχαία. Οι αρχές θέλησαν να δοκιμάσουν αν μπορεί να διατηρηθεί η οδική ασφάλεια για οδηγούς και πεζούς χωρίς να «εξαφανιστεί» η νυχτερινή ζωή της περιοχής.
Το αποτέλεσμα είναι οπτικά ασυνήθιστο. Το κόκκινο φως αλλάζει την αίσθηση του χώρου, δημιουργεί διαφορετική αντίληψη βάθους και χρώματος. Κάποιοι κάτοικοι το βρίσκουν εντυπωσιακό, άλλοι το θεωρούν περίεργο. Όμως το ζητούμενο δεν είναι η αισθητική αλλά η ισορροπία.
Η φωτορύπανση αποτελεί ένα αυξανόμενο πρόβλημα στις σύγχρονες πόλεις. Δεν αφορά μόνο την απώλεια θέαση του νυχτερινού ουρανού, αλλά και τη βιοποικιλότητα, τον κύκλο ύπνου των ζώων και ακόμη και την ανθρώπινη υγεία. Η Δανία επιχειρεί να δει αν μια φαινομενικά μικρή αλλαγή — το χρώμα του φωτισμού — μπορεί να έχει ουσιαστικό αντίκτυπο.
Το πείραμα βρίσκεται υπό αξιολόγηση και Καταγράφονται δεδομένα για τη συμπεριφορά των νυχτερίδων, αλλά και για τις συνθήκες ορατότητας και ασφάλειας στον δρόμο. Αν αποδειχθεί επιτυχημένο, το μοντέλο θα μπορούσε να εφαρμοστεί και αλλού.
Δεν είναι η πρώτη φορά που ο αστικός σχεδιασμός στρέφεται στη λεπτομέρεια για να λύσει μεγαλύτερα προβλήματα. Όμως εδώ η λεπτομέρεια είναι κυριολεκτικά το χρώμα του φωτός.
Τι κρατάμε
- Η Δανία δοκιμάζει κόκκινο δημόσιο φωτισμό σε επιλεγμένους δρόμους.
- Στόχος είναι η προστασία των νυχτερίδων και η μείωση της φωτορύπανσης.
- Το κόκκινο φως επηρεάζει λιγότερο τη νυχτερινή πανίδα σε σχέση με το λευκό.
- Η οδική ασφάλεια παραμένει βασικό κριτήριο αξιολόγησης.
- Αν το μέτρο αποδώσει, μπορεί να επεκταθεί και σε άλλες πόλεις.
