Η οδήγηση με το χέρι έξω από το παράθυρο μπορεί να επιφέρει πρόστιμο, καθώς ο οδηγός οφείλει να διατηρεί τον πλήρη έλεγχο του αυτοκινήτου.
Με κατεβασμένο το παράθυρο και το αριστερό χέρι να ακουμπά στην πόρτα ή να βρίσκεται ολόκληρο έξω από το αυτοκίνητο οδηγούν καθημερινά πολλοί οδηγοί. Η συνήθεια αυτή μοιάζει αθώα, αλλά μπορεί να θεωρηθεί παράβαση του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας και να οδηγήσει σε ιδιαίτερα αυστηρές κυρώσεις. Η σύντομη απάντηση είναι ότι ο ΚΟΚ δεν αναφέρει με αυτές ακριβώς τις λέξεις πως «απαγορεύεται να έχεις το χέρι έξω από το παράθυρο». Υποχρεώνει, όμως, τον οδηγό να έχει πλήρη ελευθερία κινήσεων και να είναι σε θέση να πραγματοποιήσει αμέσως όλους τους αναγκαίους χειρισμούς. Επομένως, αν η στάση του σώματος ή η θέση του χεριού περιορίζει τον έλεγχο του οχήματος, μπορεί να βεβαιωθεί κανονικά παράβαση.
Τι προβλέπει ο ΚΟΚ;
Το άρθρο 17 του ισχύοντος ΚΟΚ ορίζει ότι ο οδηγός πρέπει, κατά τη διάρκεια της οδήγησης, να βρίσκεται σε θέση να ελέγχει το όχημά του. Παράλληλα, αναφέρει πως πρέπει να έχει πλήρη ελευθερία κινήσεων, ώστε να μπορεί να πραγματοποιεί ελεύθερα τους απαραίτητους χειρισμούς. Αντίστοιχα, το άρθρο 23 απαιτεί από τον οδηγό να διατηρεί τον πλήρη έλεγχο του οχήματος, ώστε να μπορεί να αντιδράσει ανά πάσα στιγμή. Οι σχετικές προβλέψεις περιλαμβάνονται στον Νόμο 5209/2025. Αυτό σημαίνει ότι ο οδηγός πρέπει να μπορεί να στρίψει απότομα, να διορθώσει την πορεία, να φρενάρει ή να αποφύγει ένα εμπόδιο χωρίς να καθυστερήσει επειδή το ένα του χέρι βρίσκεται έξω από την καμπίνα. Η παράβαση δεν εξαρτάται απαραίτητα από το αν το αυτοκίνητο κινείται γρήγορα. Ακόμη και μέσα στην πόλη, ένας πεζός, ένα ποδήλατο ή ένα άλλο όχημα μπορεί να εμφανιστεί αιφνιδιαστικά και να απαιτήσει άμεση αντίδραση.
Απαγορεύεται ακόμη και να ακουμπάς τον αγκώνα στην πόρτα;
Εδώ χρειάζεται μια σημαντική διευκρίνιση. Δεν αποτελεί αυτομάτως παράβαση κάθε επαφή του αγκώνα με την πόρτα ούτε υπάρχει διάταξη που να απαιτεί διαρκώς και τα δύο χέρια επάνω στο τιμόνι. Άλλωστε, ο οδηγός μπορεί να χρειαστεί στιγμιαία να αλλάξει ταχύτητα ή να χειριστεί κάποιο από τα συστήματα του αυτοκινήτου. Διαφορετική είναι, όμως, η περίπτωση κατά την οποία ολόκληρος ο βραχίονας βρίσκεται έξω από το παράθυρο, το σώμα έχει πάρει χαλαρή στάση και ο οδηγός κρατά το τιμόνι μόνο με το ένα χέρι για μεγάλο χρονικό διάστημα. Σε έναν έλεγχο, το αρμόδιο όργανο μπορεί να κρίνει ότι ο οδηγός δεν είχε την απαιτούμενη ελευθερία κινήσεων ή τον πλήρη έλεγχο του αυτοκινήτου. Επομένως, δεν υπάρχει ένα συγκεκριμένο όριο, όπως «μέχρι τον αγκώνα επιτρέπεται». Η παράβαση κρίνεται από τις πραγματικές συνθήκες: τη στάση του οδηγού, το σημείο όπου βρίσκεται το χέρι, τη διάρκεια, την ταχύτητα και τις συνθήκες κυκλοφορίας.
Ποιο είναι το πρόστιμο;
Η παραβίαση της υποχρέωσης για πλήρη ελευθερία κινήσεων εντάσσεται, σύμφωνα με το άρθρο 17, στην κατηγορία Ε3-Β. Η συγκεκριμένη κατηγορία προβλέπει:
- διοικητικό πρόστιμο 350 ευρώ
- αφαίρεση της άδειας οδήγησης για 30 ημέρες
- αφαίρεση των στοιχείων κυκλοφορίας του οχήματος για 30 ημέρες
Πρόκειται, επομένως, για κύρωση πολύ βαρύτερη από ένα μικρό χρηματικό πρόστιμο. Για να επιβληθεί, βέβαια, θα πρέπει να διαπιστωθεί ότι η συγκεκριμένη συμπεριφορά περιόριζε την ελευθερία κινήσεων και τον ασφαλή έλεγχο του αυτοκινήτου. Το ίδιο σκεπτικό μπορεί να εφαρμοστεί όταν ο οδηγός κρατά καφέ, φαγητό, τσιγάρο ή οποιοδήποτε άλλο αντικείμενο, εφόσον αυτό τον εμποδίζει να αντιδράσει άμεσα. Δεν τιμωρείται το ίδιο το αντικείμενο, αλλά το γεγονός ότι ο οδηγός δεν είναι πλήρως διαθέσιμος για τους χειρισμούς που απαιτεί η οδήγηση.
Πότε επιτρέπεται να βγει το χέρι έξω;
Ο ίδιος ο ΚΟΚ προβλέπει ορισμένες περιπτώσεις στις οποίες ο οδηγός μπορεί να χρησιμοποιήσει το χέρι του για να δώσει σήμα. Αν, για παράδειγμα, δεν λειτουργούν οι δείκτες κατεύθυνσης, μπορεί να προειδοποιήσει τους υπόλοιπους οδηγούς εκτείνοντας ή κάμπτοντας τον βραχίονα, ανάλογα με τον ελιγμό που πρόκειται να πραγματοποιήσει. Προφανώς, δεν υπάρχει παράβαση όταν το όχημα είναι σταματημένο και ο οδηγός βγάζει στιγμιαία το χέρι για να πληρώσει διόδια, να χρησιμοποιήσει ένα μηχάνημα εισόδου σε χώρο στάθμευσης ή να παραλάβει κάτι. Το ζήτημα αφορά κυρίως τη διαρκή οδήγηση με το χέρι έξω, όταν περιορίζεται η δυνατότητα άμεσης αντίδρασης.
Ο πραγματικός κίνδυνος
Πέρα από το πρόστιμο, η συγκεκριμένη συνήθεια κρύβει και σοβαρό κίνδυνο τραυματισμού. Σε περίπτωση πλευρικής σύγκρουσης, επαφής με άλλο όχημα ή πρόσκρουσης σε σταθερό αντικείμενο, το χέρι βρίσκεται εντελώς απροστάτευτο. Ακόμη και ένα κλαδί ή ένας καθρέπτης διερχόμενου οχήματος μπορεί να προκαλέσει σοβαρό τραυματισμό. Το ασφαλέστερο είναι, λοιπόν, τα χέρια να παραμένουν μέσα στην καμπίνα και κοντά στο τιμόνι. Όχι μόνο για να αποφευχθεί μια κλήση, αλλά κυρίως επειδή σε μια κατάσταση έκτακτης ανάγκης ακόμη και ένα δευτερόλεπτο καθυστέρησης μπορεί να κάνει τη διαφορά.
