Η απουσία διαγράμμισης δεν δίνει στον οδηγό λευκή επιταγή. Όταν στρίβει σε άλλη οδό, ο ΚΟΚ προβλέπει ειδική υποχρέωση όταν ταυτόχρονα διασχίζει ένας πεζός.
Όταν στρίβεις σε άλλη οδό και ένας πεζός βρίσκεται ήδη στο οδόστρωμα που πρόκειται να διασχίσεις, οφείλεις να του παραχωρήσεις προτεραιότητα και, αν χρειαστεί, να σταματήσεις. Αυτό ισχύει ακόμη και όταν στο συγκεκριμένο σημείο δεν υπάρχει σημασμένη διάβαση πεζών. Η απάντηση, όμως, δεν σημαίνει ότι ο πεζός μπορεί να κατέβει ξαφνικά στον δρόμο χωρίς να ελέγξει. Ο Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας προβλέπει υποχρεώσεις και για τις δύο πλευρές: ο οδηγός πρέπει να προστατεύσει τον πεζό, ενώ ο πεζός πρέπει να βεβαιωθεί ότι μπορεί να διασχίσει τον δρόμο χωρίς να δημιουργήσει άμεσο κίνδυνο.
Τι προβλέπει ο ΚΟΚ όταν το αυτοκίνητο στρίβει
Το άρθρο 43 του ισχύοντος Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας – Νόμος 5209/2025 αναφέρεται ειδικά στη συμπεριφορά των οδηγών απέναντι στους πεζούς. Σύμφωνα με την παράγραφο 4, οι οδηγοί που πρόκειται να στρίψουν σε άλλη οδό, στην οποία δεν υπάρχουν σημασμένες διαβάσεις ή διαγραμμίσεις, υποχρεούνται να παραχωρούν προτεραιότητα στους πεζούς που έχουν κατέβει στο οδόστρωμα της οδού στην οποία πρόκειται να εισέλθουν. Αν είναι απαραίτητο, πρέπει να διακόψουν εντελώς την πορεία τους. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι, όταν στρίβεις δεξιά ή αριστερά σε ένα στενό ή σε έναν κάθετο δρόμο, δεν μπορείς να συνεχίσεις επειδή «δεν έχει διάβαση». Αν ο πεζός έχει ήδη αρχίσει να περνά, οφείλεις να περιμένεις μέχρι να απομακρυνθεί με ασφάλεια από την πορεία του αυτοκινήτου. Το γεγονός ότι κινείσαι σε δρόμο προτεραιότητας ή ότι δεν υπάρχει πινακίδα διάβασης δεν καταργεί αυτή την υποχρέωση. Η προτεραιότητα που ορίζεται από τις πινακίδες μιας διασταύρωσης αφορά κατά κύριο λόγο τη σχέση μεταξύ των οχημάτων και δεν αποτελεί άδεια να αγνοήσεις έναν πεζό που βρίσκεται μπροστά σου.
Ο πεζός δεν μπορεί να περάσει όπως θέλει
Ο ΚΟΚ δεν δίνει στους πεζούς απεριόριστη προτεραιότητα σε κάθε σημείο του δρόμου. Το άρθρο 42 ορίζει ότι, όταν υπάρχει διάβαση, ο πεζός οφείλει να τη χρησιμοποιεί. Αν δεν υπάρχει διάβαση, πρέπει πριν κατέβει στο οδόστρωμα να βεβαιωθεί ότι δεν θα παρεμποδίσει την κυκλοφορία των οχημάτων. Στη συνέχεια οφείλει να διασχίσει τον δρόμο κάθετα προς τον άξονά του, χωρίς να βραδυπορεί ή να σταματά αδικαιολόγητα. Επομένως, υπάρχει σημαντική διαφορά ανάμεσα σε έναν πεζό που βρίσκεται ήδη στον δρόμο και σε κάποιον που πετάγεται αιφνιδιαστικά μπροστά από ένα κινούμενο αυτοκίνητο. Στην πρώτη περίπτωση, ο οδηγός που στρίβει πρέπει να περιμένει. Στη δεύτερη, μπορεί να εξεταστεί παράβαση ή συνυπαιτιότητα του πεζού. Ακόμη και τότε, όμως, ο οδηγός δεν δικαιούται να συνεχίσει επειδή θεωρεί ότι «έχει προτεραιότητα». Η γενική υποχρέωση αποφυγής κινδύνου παραμένει. Μόλις αντιληφθεί τον πεζό, πρέπει να μειώσει ταχύτητα, να φρενάρει και να κάνει ό,τι είναι ασφαλώς δυνατό για να αποτρέψει τη σύγκρουση.
Τι ισχύει όταν υπάρχει πράσινο φανάρι
Αρκετοί οδηγοί θεωρούν ότι το πράσινο φανάρι τούς δίνει απόλυτη προτεραιότητα. Αυτό δεν ισχύει όταν πραγματοποιούν στροφή. Το άρθρο 9 του νέου ΚΟΚ ορίζει ότι, ακόμη και με πράσινο φως, ο οδηγός που στρίβει πρέπει να παραχωρεί προτεραιότητα στους πεζούς οι οποίοι κινούνται στην οδό στην οποία πρόκειται να εισέλθει. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η δεξιά στροφή σε σηματοδοτούμενη διασταύρωση. Ο οδηγός μπορεί να έχει πράσινο, αλλά το ίδιο μπορεί να ισχύει για τους πεζούς που κινούνται παράλληλα με την προηγούμενη πορεία του. Πριν ολοκληρώσει τη στροφή πρέπει να ελέγξει το πεζοδρόμιο, τη γωνία της διασταύρωσης και το τμήμα του δρόμου που θα διασχίσει.
Πότε μπορεί να υπάρξει συνυπαιτιότητα
Αν συμβεί ατύχημα, η υπαιτιότητα δεν καθορίζεται αποκλειστικά από το αν υπήρχε ή όχι διάβαση. Εξετάζονται η ταχύτητα του οχήματος, η ορατότητα, το σημείο της σύγκρουσης, η πορεία του πεζού, ο φωτισμός, τα σταθμευμένα αυτοκίνητα και ο χρόνος αντίδρασης του οδηγού. Ένας οδηγός που στρίβει γρήγορα, χωρίς να ελέγξει το σημείο όπου συνήθως κινούνται πεζοί, μπορεί να θεωρηθεί υπαίτιος ακόμη και αν ο πεζός δεν χρησιμοποίησε διάβαση. Αντίστοιχα, ένας πεζός που εμφανίστηκε ξαφνικά πίσω από λεωφορείο ή σταθμευμένο όχημα μπορεί να βαρύνεται με μέρος της ευθύνης. Η συνυπαιτιότητα δεν σημαίνει ότι δεν αποζημιώνεται ο πεζός. Μπορεί, όμως, να οδηγήσει σε μείωση της αποζημίωσής του, ανάλογα με το ποσοστό ευθύνης που θα του αποδοθεί.
Ποιο είναι το πρόστιμο
Η παράβαση των υποχρεώσεων του οδηγού απέναντι στους πεζούς κατατάσσεται από το άρθρο 43 στην κατηγορία Ε2-Α και στην κατηγορία Σ, δηλαδή στις αντικοινωνικές παραβάσεις. Με βάση τις κυρώσεις του νέου ΚΟΚ, προβλέπεται διοικητικό πρόστιμο 150 ευρώ και επιπλέον αφαίρεση της άδειας οδήγησης για 40 ημέρες. Αν από την παράβαση προκληθεί τραυματισμός, προστίθενται οι ποινικές και αστικές συνέπειες του τροχαίου ατυχήματος. Παράβαση μπορεί να βεβαιωθεί και στον πεζό. Αν διασχίσει το οδόστρωμα χωρίς να ακολουθήσει τους κανόνες του άρθρου 42, η παράβαση κατατάσσεται στην κατηγορία Ε1-Α, με πρόστιμο 30 ευρώ.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα
Ένα αυτοκίνητο κινείται σε κεντρικό δρόμο και στρίβει δεξιά σε ένα στενό χωρίς φανάρι και χωρίς διάβαση. Την ίδια στιγμή, ένας πεζός έχει ήδη κατέβει από το πεζοδρόμιο και περνά κάθετα την είσοδο του στενού. Ο οδηγός οφείλει να μειώσει ταχύτητα και να σταματήσει, αφήνοντας τον πεζό να ολοκληρώσει με ασφάλεια τη διέλευση. Δεν μπορεί να επικαλεστεί ότι δεν υπήρχε διάβαση ή ότι βρισκόταν σε δρόμο προτεραιότητας. Αν, αντίθετα, ο πεζός κατέβει αιφνιδιαστικά τη στιγμή που το αυτοκίνητο έχει σχεδόν ολοκληρώσει τη στροφή και δεν υπάρχει επαρκής απόσταση πέδησης, η συμπεριφορά του μπορεί να οδηγήσει σε συνυπαιτιότητα. Το αποτέλεσμα θα εξαρτηθεί από τα πραγματικά στοιχεία του συμβάντος και όχι μόνο από την παρουσία ή την απουσία διαγράμμισης. Το ασφαλές συμπέρασμα είναι απλό: όταν στρίβεις, ελέγχεις πάντα για πεζούς και παραχωρείς προτεραιότητα σε εκείνον που βρίσκεται ήδη στην πορεία σου. Η διάβαση ενισχύει και ξεκαθαρίζει την προτεραιότητα, αλλά η απουσία της δεν εξαφανίζει την υποχρέωση του οδηγού να σταματήσει.
