Τα παρμπρίζ δεν γεμίζουν πια με έντομα - Γιατί δεν είναι όμως λόγος για χαρά

Μια αλλαγή που οι περισσότεροι οδηγοί έχουν παρατηρήσει, αλλά ελάχιστοι έχουν σταθεί να σκεφτούν τι σημαίνει: Δεν είναι καθόλου καλό πάντως

Όσοι οδηγούν πολλά χρόνια το έχουν παρατηρήσει χωρίς να το συζητούν ιδιαίτερα. Κάποτε τα ταξίδια, ακόμα και τον χειμώνα, είχαν ως αποτέλεσμα παρμπρίζ γεμάτα έντομα. Την άνοιξη το φαινόμενο ήταν τόσο έντονο που έκανε το πλύσιμο επιβεβλημένο, όχι για λόγους αισθητικής και καθαριότητας αλλά γιατί απλά δεν μπορούσες να δεις από την στρώση οργανικών υπολειμμάτων στα τζάμια.

Ξαφνικά όμως, χωρίς να το αντιληφθούμε άμεσα, τα παρμπρίζ μένουν καθαρά. Ανησυχητικά καθαρά για την ακρίβεια, καθότι όσο και αν όλο αυτό μοιάζει με πρόοδο που μας απαλλάσσει από καθάρισμα, στην πραγματικότητα είναι ένα από τα πιο ανησυχητικά σημάδια οικολογικής υποβάθμισης των τελευταίων δεκαετιών.

Η μείωση των εντόμων δεν είναι εντύπωση — είναι καταγεγραμμένο φαινόμενο

Τα τελευταία χρόνια, πολυάριθμες επιστημονικές έρευνες καταγράφουν δραματική μείωση των πληθυσμών εντόμων παγκοσμίως. Μελέτη του Krefeld Entomological Society στη Γερμανία έδειξε απώλεια άνω του 70% της βιομάζας των ιπτάμενων εντόμων μέσα σε λίγες δεκαετίες, ακόμη και σε προστατευόμενες περιοχές. Αντίστοιχα συμπεράσματα προκύπτουν από έρευνες που δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Nature, επιβεβαιώνοντας ότι το φαινόμενο δεν είναι τοπικό αλλά συστημικό.

Με απλά λόγια, δεν βλέπουμε λιγότερα έντομα στο παρμπρίζ επειδή μάθανε πλέον να μην αυτοκτονούν διασχίζοντας τους δρόμους, αλλά επειδή υπάρχουν πολύ λιγότερα έντομα στον αέρα.

Γιατί τα έντομα εξαφανίζονται

Οι αιτίες είναι πολλές και αλληλένδετες. Η εντατική γεωργία με εκτεταμένη χρήση φυτοφαρμάκων σε τεράστιες εκτάσεις μονοκαλλιεργειών, έχουν περιορίσει δραστικά τους βιότοπους. Η κλιματική αλλαγή μεταβάλλει κύκλους ζωής και εποχικότητα ενώ η αστικοποίηση και η εμμονή του είδος μας να «απαλλοτριώνει» και να «εξωραΐζει» πράσινες χορτολιβαδικές εκτάσεις, παίζουν επίσης πολύ μεγάλο ρόλο. Τέλος, ο τεχνητός φωτισμός τη νύχτα αποπροσανατολίζει είδη που βασίζονται στο σκοτάδι για να επιβιώσουν.

Ακόμη και η επέκταση των οδικών δίκτυών συντείνει στο πρόβλημα, καθώς οι δρόμοι λειτουργούν ως ζώνες υψηλής θνησιμότητας για πολλά είδη.

Ανθρωποκεντρική σκέψη, αυτή η μάστιγα

Για πολλούς, τα έντομα είναι απλώς «ενοχλητικά» και αποτελούν παραφωνία στην αποστειρωμένη φούσκα που θέλουν να δημιουργήσουν ως ιδανικό χώρο διαβίωσης. Ακόμα χειρότερα, πιστεύουν μάλιστα ότι αυτή η συνθήκη τους αξίζει δικαιωματικά. Το «κούνια που τους κούναγε», είναι ότι πιο επιεικές μπορεί να ειπωθεί. Τα έντομα, αποτελούν τη βάση της τροφικής αλυσίδας. Χωρίς αυτά, επηρεάζονται πουλιά, μικρά θηλαστικά, αλλά και η ίδια η γεωργική παραγωγή, αφού αυτές οι «μικρές ιπτάμενες ενοχλήσεις» συμβάλουν τα μέγιστα σε μια από τις σημαντικότερες φυσικές διαδικασίες, την επικονίαση.

Το παρμπρίζ του αυτοκινήτου λειτουργεί άθελά του, σαν ένας καθημερινός «αισθητήρας περιβάλλοντος». Όταν αυτός ο αισθητήρας δείχνει μηδενικές ενδείξεις, το μήνυμα δεν είναι ευχάριστο. Μικρός αριθμός εντόμων, σημαίνει μειωμένες σοδειές, απώλεια βιοποικιλότητας και αποσταθεροποίηση οικοσυστημάτων.

Και τι να κάνω; Να μην οδηγώ;

Προφανώς όχι. Δεν είναι η οδήγηση η αιτία μείωσης της βιόμαζας των εντόμων, η αδιαφορία για αυτά που συμβαίνουν στον πλανήτη είναι. Όταν η απουσία ενόχλησης εκλαμβάνεται ως θετική εξέλιξη γιατί δεν χρειάζεται να καθαρίζουμε, δεν μειώνεται η ορατότητα, και δεν λερώνεται το αυτοκίνητο, είναι λάθος νοοτροπία Γιατί αυτή η άνεση έρχεται με τεράστιο κόστος που δεν φαίνεται άμεσα.

Η ιστορία έχει δείξει ότι οι οικολογικές καταρρεύσεις σπάνια ξεκινούν με θεαματικά γεγονότα. Συνήθως αρχίζουν με μικρές, σχεδόν αόρατες απουσίες και τα έντομα είναι από τις πιο κρίσιμες απουσίες που καταγράφονται επί των ημερών μας.

Και μόνο η επίγνωση του γεγονότος είναι κάτι.