Μια απλή ιδέα, 343 ταξί και περισσότερα από 12 εκατομμύρια μίλια δοκιμών ήταν αρκετά. Το πείραμα ενός ψυχολόγου τη δεκαετία του 70 οδήγησε σε ένα στοιχείο ασφαλείας που σήμερα θεωρούμε αυτονόητο
Υπάρχουν συστήματα ασφαλείας που χρειάστηκαν δεκαετίες εξέλιξης, τεράστιους προϋπολογισμούς και χιλιάδες μηχανικούς για να φτάσουν στα σημερινά αυτοκίνητα. Και υπάρχει και μια πολύ διαφορετική περίπτωση: μια ιδέα ενός ψυχολόγου που δοκιμάστηκε σε ταξί του Σαν Φρανσίσκο και έδειξε ότι μπορούσε να μειώσει θεματικά έναν συγκεκριμένο τύπο τροχαίων.
Ο άνθρωπος πίσω από το πείραμα ήταν ο ψυχολόγος John Voevodsky που στις αρχές της δεκαετίας του 1970 ασχολήθηκε με έναν από τους συχνότερους τύπους τροχαίων ατυχημάτων, τις οπίσθιες συγκρούσεις.
Η σκέψη του ήταν απλή, στον βαθμό του… «πως και δεν το σκέφτηκε κανένας άλλος». Τα δύο φώτα φρένων βρίσκονταν χαμηλά και στις δύο άκρες του αυτοκινήτου. Μέσα σε πυκνή κυκλοφορία, όμως, μπορούσαν να μην είναι τόσο εύκολα αντιληπτά από τον οδηγό που ακολουθούσε, ακριβώς λόγω του ότι το καπό του αυτοκινήτου τα έκρυβε, ειδικά αν η απόσταση μεταξύ δύο οχημάτων ήταν μικρή.
Έτσι, ο Voevodsky σκέφτηκε ότι ένα πρόσθετο φωτεινό σήμα, τοποθετημένο ψηλότερα και κοντά στο κέντρο του οπτικού πεδίου των οδηγών που ακολουθούσαν, θα μπορούσε να είναι πάντα αντιληπτό.
Σήμερα, ξέρουμε πολύ καλά πού κατέληξε αυτή η σκέψη: στο τρίτο φως φρένων.
Το πείραμα με τα 343 ταξί
Ο Voevodsky δεν περιορίστηκε σε μια θεωρητική πρόταση. Το 1974 δημοσίευσε τα αποτελέσματα ενός μεγάλης κλίμακας πειράματος που είχε πραγματοποιήσει υπό πραγματικές συνθήκες κυκλοφορίας στο Σαν Φρανσίσκο.
Συνολικά 343 ταξί εξοπλίστηκαν με ένα πρόσθετο, ψηλά τοποθετημένο κεντρικό φως, ενώ άλλα 160 ταξί παρέμειναν ως είχαν συνεχίζοντας να κυκλοφορούν χωρίς τη συγκεκριμένη προσθήκη, προκειμένου να προκύψουν στατιστικά σύγκρισης.
Αξίζει να σημειωθεί ότι το σύστημα ήταν πιο σύνθετο από το τρίτο stop που γνωρίζουμε σήμερα, επιχειρώντας ουσιαστικά να μεταφέρει περισσότερη πληροφορία στον οδηγό που ακολουθούσε. Το πειραματικό φως αναβόσβηνε, ενώ η συχνότητα των αναλαμπών του αυξανόταν ανάλογα με το πόσο έντονη ήταν η επιβράδυνση του αυτοκινήτου.
Το σημαντικότερο, όμως, ήταν ότι το πείραμα δεν έγινε σε ελεγχόμενες συνθήκες. Τα ταξί συνέχισαν κανονικά τα καθημερινά τους δρομολόγια στους δρόμους της πόλης και ,έσα σε περίπου 10 μήνες, τα οχήματα με το πρόσθετο φως κάλυψαν συνολικά περίπου 12,3 εκατομμύρια μίλια, δηλαδή σχεδόν 20 εκατομμύρια χιλιόμετρα.
Και τότε ήρθαν τα αποτελέσματα…
60,6% λιγότερες οπίσθιες συγκρούσεις
Σύμφωνα με τα στοιχεία του πειράματος, τα ταξί που είχαν εφοδιαστεί με το νέο σύστημα παρουσίασαν 60,6% χαμηλότερο ποσοστό οπίσθιων συγκρούσεων σε σύγκριση με τον στόλο των οχημάτων που δεν το είχαν. Η American Psychological Association ανέφερε επίσης 61,1% λιγότερους τραυματισμούς οδηγών στα ταξί που συμμετείχαν στην πειραματική ομάδα, ως πόρισμα της έρευνας.
Ήταν ένα εντυπωσιακό αποτέλεσμα για κάτι που, σε επίπεδο κατασκευής και τοποθέτησης, ήταν εξαιρετικά απλό. Τα πρώτα αυτά αποτελέσματα αποτέλεσαν μέρος μιας ευρύτερης ερευνητικής προσπάθειας γύρω από τα ψηλά τοποθετημένα φώτα πέδησης και κ αμερικανική National Highway Traffic Safety Administration (NHTSA) πραγματοποίησε στη συνέχεια εκτενέστερες δοκιμές και αξιολογήσεις του συστήματος.
Μεταγενέστερες έρευνες σε πολύ μεγαλύτερο στατιστικό δείγμα οχημάτων βρήκαν μικρότερο, αλλά υπαρκτό όφελος. Τελικά, το 1983 αποφασίστηκε η υποχρεωτική τοποθέτηση του στα νέα επιβατικά αυτοκίνητα στις ΗΠΑ, με ισχύ από το 1986.
Έγινε υποχρεωτικό και στην Ευρώπη
Η ιδέα δεν έμεινε στις Ηνωμένες Πολιτείες. Το τρίτο stop ενσωματώθηκε σταδιακά και στους διεθνείς κανονισμούς φωτισμού των οχημάτων.
Στην Ευρώπη, το τρίτο φως φρένων καθιερώθηκε ως υποχρεωτικός εξοπλισμός με την ευρωπαϊκή νομοθεσία του 1997, ενώ η εφαρμογή των νέων απαιτήσεων έγκρισης τύπου ξεκίνησαν να ισχύουν το 1998.
Πλέον, στο ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο, τα φωτιστικά σώματα κατηγορίας S3 ή S4, δηλαδή το κεντρικό πρόσθετο φως πέδησης, προβλέπονται ως υποχρεωτικά σε όλα τα επιβατικά αυτοκίνητα. Έτσι, σήμερα αποτελεί ένα στοιχείο τόσο συνηθισμένο ώστε οι περισσότεροι οδηγοί πιθανότατα δεν του δίνουν ιδιαίτερη σημασία.
Κι όμως, πίσω από αυτό το μικρό κόκκινο φως βρίσκεται ένα πείραμα ηλικίας άνω των 50 ετών, το οποίο ξεκίνησε όχι από κάποιο τεράστιο τμήμα έρευνας αυτοκινητοβιομηχανίας, αλλά από την παρατήρηση ενός ψυχολόγου σχετικά με το
Τι κρατάμε
- Το 1974 ο ψυχολόγος John Voevodsky δοκίμασε ένα πρόσθετο φως πέδησης σε 343 ταξί του Σαν Φρανσίσκο
- Τα οχήματα της δοκιμής κάλυψαν περίπου 12,3 εκατ. μίλια
- Καταγράφηκαν 60,6% λιγότερες οπίσθιες συγκρούσεις σε σχέση με την ομάδα ελέγχου
- Η έρευνα συνέβαλε στην εξέλιξη του σημερινού τρίτου stop
- Σήμερα το ψηλά τοποθετημένο κεντρικό φως φρένων αποτελεί υποχρεωτικό εξοπλισμό στα σύγχρονα επιβατικά αυτοκίνητα στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη
