Πότε πραγματικά επιτρέπεται η χρήση των αλάρμ; Yπάρχει πρόστιμο για παράνομη χρήση τους;

Τα αλάρμ ή φώτα έκτακτης ανάγκης είναι ίσως το πιο παρεξηγημένο «κουμπί» στο ταμπλό του αυτοκινήτου. Οι περισσότεροι οδηγοί τα έχουν συνδέσει με την στάθμευση και την μικρής διάρκειας –παράνομη- στάση ή με το εξίσου παράνομο διπλοπαρκάρισμα

Στην πραγματικότητα όμως, ο Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας (ΚΟΚ) στην Ελλάδα δεν τα προβλέπει για τέτοιες χρήσεις. Από την άλλη όμως, το πώς ακριβώς πρέπει να χρησιμοποιούνται περιγράφεται σε ένα αρκετά γενικό πλαίσιο που επιτρέπει πολλές ερμηνείες.

Τι λέει ο ΚΟΚ

Η μοναδική σαφής αναφορά στη χρήση των αλάρμ βρίσκεται στο άρθρο 33 §5: «Τα φώτα έκτακτης ανάγκης επιτρέπεται να χρησιμοποιούνται μόνο όταν κινδυνεύουν τρίτοι από το όχημα». Η διατύπωση αυτή είναι τόσο σύντομη και γενική, χωρίς να αναφέρει ούτε παραδείγματα, ούτε εξαιρέσεις, ούτε ειδικές περιπτώσεις (π.χ. ρυμούλκηση, στάση, ακινητοποίηση λόγω βλάβης.

Στο άρθρο 71 επίσης, ορίζονται μόνο οι τεχνικές προδιαγραφές (πρέπει όλα τα οχήματα να διαθέτουν σύστημα αλάρμ και να λειτουργουν με συγκεκριμένο τρόπο), αλλά όχι οι συνθήκες χρήσης.

Το κενό

Έτσι δημιουργείται λοιπόν ένα κενό, αφού ο νόμος αναφέρει γενικά «μόνο όταν κινδυνεύουν τρίτοι» αλλά δεν εξηγεί τι ακριβώς συνιστά «κίνδυνο» και δεν περιγράφει ούτε απαριθμεί συγκριμένες περιπτώσεις, όπως γίνεται σε άλλες χώρες (π.χ. Γερμανία).

Το αποτέλεσμα; Στην πράξη οι οδηγοί έχουν την εντύπωση ότι τα αλάρμ είναι… πολυχρηστικό εργαλείο , από ένδειξη «σταμάτησα για λίγο» μέχρι «μην κορνάρετε, θα φύγω». Και αυτή η πεποίθηση, είναι δυστυχώς συλλογική, με τα αλάρμ να χρησιμοποιούνται από πολλούς κατά αυτό τον τρόπο, αποτελώντας επί της ουσίας μια ένδειξη του τύπου «ξέρω ότι παρανομώ και εμποδίζω την κυκλοφοριά, αλλά για λίγο».

Η «δημιουργική» ερμηνεία στην πράξη

Εδώ παρεμβαίνουν οι αστυνομικές αρχές, οι σχολές οδήγησης και τα ενημερωτικά μέσα, που ερμηνεύουν την πρόβλεψη του ΚΟΚ:

Διπλοπαρκάρισμα: Η χρήση αλάρμ δεν έχει κανένα νόημα, γιατί δεν υπάρχει «κίνδυνος για τρίτους» αλλά απλή παραβίαση στάθμευσης. Έτσι η Τροχαία επιβάλλει πρόστιμο κανονικά.

Φόρτωση / εκφόρτωση: Δεν θεωρείται επικίνδυνη κατάσταση ,άρα, το άναμμα αλάρμ δεν σώζει από το πρόστιμο.

Σε ξαφνικό φρενάρισμα: Αν και δεν αναφέρεται στον ΚΟΚ, η ερμηνεία λέει ότι επιτρέπεται, γιατί προειδοποιούμε τα οχήματα που έρχονται με ταχύτητα για μια ξαφνική επικίνδυνη κατάσταση. Άλλωστε η συγκεκριμένη λειτουργία είναι αυτόματη πλέον στα περισσότερα αυτοκίνητα.

Ρυμούλκηση: Ο ΚΟΚ δεν λέει τίποτα. Όμως στην πράξη, αρκετοί θεωρούν ότι τα αλάρμ πρέπει να ανάβουν για λόγους οδικής ασφάλειας, με βάση το πνεύμα του άρθρου 33 §5.

Οι «απαγορεύσεις» που γεννιούνται από την ερμηνεία

Από την απλή φράση «μόνο όταν κινδυνεύουν τρίτοι» προκύπτουν ερμηνευτικά οι βασικές απαγορεύσεις:

Όχι χρήση για προσωρινή στάση σε διπλή σειρά

Όχι για να «κρατήσουμε» θέση παρκαρίσματος

Όχι για παράνομη στάθμευση μπροστά σε διάβαση ή λεωφορειολωρίδα

Όχι για απλή φόρτωση-εκφόρτωση σε σημείο που δεν προκαλεί κίνδυνο

Δεν υπάρχει πρόβλεψη προστίμου για «κατάχρηση» και τα πρόστιμα που επιβάλλονται σε αυτές τις περιπτώσεις δεν αφορούν «λανθασμένη χρήση αλάρμ» αλλά την παράβαση στάσης/στάθμευσης.

Εν ολίγοις -και αν θα έπρεπε επίσης να επιχειρήσουμε μια ερμηνεία- τα αλάρμ πρέπει να χρησιμοποιούνται μόνο όταν το αυτοκίνητο αποτελεί εν δυνάμει κίνδυνο για τρίτους, όχι από δική μας ενέργεια, αλλά από λόγους που δεν μπορούμε να ελέγξουμε, όπως βλάβη ή ξαφνική ακινητοποίηση κυκλοφορίας. Σε αυτές τις περιπτώσεις, το πρόστιμο που επιβάλλεται για τη μη χρήση αλάρμ, είναι 20 ευρώ.

Το παρκάρισμα

Πρέπει τα αλάρμ να χρησιμοποιούνται όταν βρίσκουμε μια –νόμιμη- θέση στάθμευσης και όταν εκτελούνται οι μανούβρες για να τοποθετήσουμε το αυτοκίνητο μας σε αυτή; Πολύ απλά, όχι. Ο ΚΟΚ θεωρεί το παρκάρισμα μια διαδοχή ελιγμών και σε αυτή την περίπτωση χρησιμοποιούνται τα φλας, σύμφωνα με το άρθρο 21:

-Οδηγός που προτίθεται να εκτελέσει ελιγμό (π.χ. στροφή, αλλαγή κατεύθυνσης, παρκάρισμα) οφείλει προηγουμένως να βεβαιωθεί ότι μπορεί να το πράξει χωρίς κίνδυνο ή παρακώλυση των λοιπών χρηστών της οδού, λαμβάνοντας υπόψη τη θέση, την κατεύθυνση και την ταχύτητά τους.

-Πριν από κάθε ελιγμό, ο οδηγός υποχρεούται να καταστήσει έγκαιρα γνωστή την πρόθεσή του, χρησιμοποιώντας τους δείκτες κατεύθυνσης (φλας)

-Η προειδοποίηση με τους δείκτες κατεύθυνσης πρέπει να συνεχίζεται σε όλη τη διάρκεια του ελιγμού, και να διακόπτει μόλις αυτός ολοκληρωθεί

-Όποιος παραβιάζει τις διατάξεις του άρθρου αυτού τιμωρείται με διοικητικό πρόστιμο 80 €

Το δια ταύτα

Ο ελληνικός ΚΟΚ αφήνει και σε αυτή την περίπτωση ένα νομικό κενό, επιτρέποντας «δημιουργικές ερμηνείες» . Το μόνο σημείο όπου υπάρχει αναφορά στα αλάρμ είναι αυτό όπου αναφέρεται ότι η χρήση τους επιβάλλεται, «μόνο όταν κινδυνεύουν τρίτοι».

Ίσως ήρθε η ώρα, όπως έχει γίνει σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, να υπάρξει πιο σαφής πρόβλεψη για το πότε τα αλάρμ ανάβουν και πότε όχι. Γιατί όσο μένει το κενό, τόσο συνεχίζεται η σύγχυση και η «κακή συνήθεια» πολλών οδηγών να θεωρούν ότι το κουμπί των αλάρμ είναι ένα… ελεύθερο πάσο για παρανομίες.

Τι κρατάμε