Η ναυτία είναι ένα συνηθισμένο φαινόμενο στα αυτοκίνητα, είναι όμως πολύ πιο συχνό στα ηλεκτρικά – Πολλοί παραπονιούνται γι’ αυτό και η επιστήμη… τούς επιβεβαιώνει!
Του Alessio Lana
Απόδοση: Νίκος Μαρινόπουλος
Είναι απλώς μια δυσάρεστη αίσθηση ή κάτι χειροπιαστό; Μιλώντας για τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα, η φαντασία μας και τα fake news συχνά υπερτερούν της πραγματικότητας. Μόνο που στην περίπτωση της πρόκλησης ναυτίας δεν έχουμε να κάνουμε με μία ακόμα ψευδή είδηση. Σίγουρα θα έχετε διαβάσει κάτι σχετικό στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Είναι πολλοί αυτοί που αναφέρουν ναυτία μετά από κάποια βόλτα ή ταξίδι με ένα ηλεκτρικό αυτοκίνητο. Είναι αυτό αλήθεια ή μήπως είναι μία ακόμα (από τις πολλές) υπερβολές της εποχής μας; Είναι αλήθεια, σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό απ’ ό,τι φαντάζεται κανείς.
Γιατρέ τι έχω;
«Η ναυτία κίνησης εμφανίζεται όταν τα μάτια και το αιθουσαίο σύστημα, το εσωτερικό όργανο του αυτιού που είναι υπεύθυνο για την ισορροπία, στέλνουν ασύγχρονα μηνύματα στην παρεγκεφαλίδα». Αυτό μας εξηγεί ο Luca Malvezzi, επικεφαλής του τμήματος Ωτορινολαρυγγολογίας στο Νοσοκομείο Humanitas San Pio X στο Μιλάνο. Συνεχίζει λέγοντας ότι «στην περίπτωση των αυτοκινήτων, το βιώνουμε ως επιβάτες όταν διαβάζουμε ένα περιοδικό ή εστιάζουμε στην οθόνη ενός κινητού. Ο έσω ους ανιχνεύει μια κίνηση, αυτήν του αυτοκινήτου, η οποία δεν αντιστοιχεί στην κίνηση που ανιχνεύουν τα μάτια που είναι εστιασμένα σε μια σταθερή επιφάνεια».
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Για αυτόν ακριβώς τον λόγο, η ναυτία κίνησης δεν επηρεάζει ποτέ τον οδηγό. «Όταν είμαστε συγκεντρωμένοι στην οδήγηση, λαμβάνουμε πληθώρα σημάτων κίνησης, όπως ο δρόμος που περνάει μπροστά από τα μάτια μας ή τα χέρια μας που στρίβουν το τιμόνι». Υπό αυτήν την έννοια, είναι σαφές γιατί ο συνοδηγός είναι λιγότερο πιθανό να αισθάνεται ναυτία σε σχέση με έναν επιβάτη που κάθεται στο πίσω κάθισμα. Ο συνοδηγός έχει μεγαλύτερη επίγνωση του τι συμβαίνει ανά πάσα στιγμή στο αυτοκίνητο.
Γιατί τα ηλεκτρικά εντείνουν το φαινόμενο;
Τι σχέση έχουν όμως τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα με τα παραπάνω; Με δεδομένη την αλματώδη (μέχρις ενός σημείου) αύξηση των πωλήσεών τους, ολοένα και περισσότεροι ερευνητές άρχισαν να ασχολούνται με την επονομαζόμενη «ναυτία των ηλεκτρικών αυτοκινήτων». Κατάφεραν να εντοπίσουν τέσσερις κύριους παράγοντες που την προκαλούσαν. Την αναγεννητική πέδηση, την επιτάχυνση, την απουσία θορύβου και τις επεμβατικές ενδείξεις στις οθόνες.
Το πρώτο είναι αυτό που τραβάει περισσότερο την προσοχή. Η αναγεννητική πέδηση είναι η διαδικασία κατά την οποία ένα ηλεκτρικό αυτοκίνητο ανακτά ενέργεια κατά την επιβράδυνση. Η ενέργεια της πέδησης μετατρέπεται σε ηλεκτρική ενέργεια, η οποία επαναφορτίζει την μπαταρία. Για τους επιβάτες, όμως, όλη αυτή η διαδικασία έχει ως αποτέλεσμα έναν δυσάρεστο ήχο, παρόμοιο με αυτόν από τη μείωση των στροφών του κινητήρα. Ο ήχος αυτός γίνεται ακόμα πιο δυσάρεστος όταν η αναγεννητική πέδηση έχει ρυθμιστεί στο μέγιστο δυνατό επίπεδο.
The sound of silence
Η ναυτία κίνησης δεν προκαλείται μόνο όταν σηκώνει ο οδηγός το πόδι του από το πεντάλ, αλλά και όταν το πατάει. Είναι γλυκιά αυτή η αίσθηση της άμεσης και βίαιης επιτάχυνσης των ηλεκτρικών αυτοκινήτων. Εξίσου έντονη είναι η καταπόνηση του σώματος των επιβατών και στην επιβράδυνση, η οποία είναι πιο βίαιη λόγω του σημαντικά μεγαλύτερου βάρους ενός ηλεκτρικού αυτοκινήτου σε σχέση με ένα θερμικό.
Καταλήγουμε στο σημείο-κλειδί, την απουσία θορύβου. Σε ένα θερμικό αυτοκίνητο, ο ήχος προειδοποιεί τους επιβάτες για την επικείμενη επιτάχυνση, η οποία έρχεται αμέσως μετά. Σε ένα ηλεκτρικό αυτοκίνητο, όμως, η επιτάχυνση δεν συνοδεύεται από αύξηση του θορύβου, όπως έχουμε συνηθίσει να συμβαίνει. Απόδειξη αυτού του γεγονότος είναι ότι «οι μέσες βαθμολογίες δυσφορίας είναι σημαντικά χαμηλότερες στις δοκιμές με πληροφοριακά ακουστικά σήματα σε σχέση με τις δοκιμές όπου δεν υπάρχουν αυτά τα σήματα», σύμφωνα με μια μελέτη του Πανεπιστημίου Vrije στο Άμστερνταμ.
Ο ρόλος των οθονών
Τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα ήταν από τα πρώτα που υιοθέτησαν υπερβολικά μεγάλες και πολλές οθόνες, προκειμένου να δείχνουν πιο καινοτόμα και φουτουριστικά. Μια τάση που πλέον ακολουθούν και τα αυτοκίνητα με κινητήρες εσωτερικής καύσης. Ακόμα και οι πλαϊνοί καθρέπτες αντικαταστάθηκαν σε αρκετά μοντέλα από κάμερες και οθόνες. Επιστρέφουμε λοιπόν στις απαρχές της πρόκλησης της ναυτίας και σε αυτά που μας έλεγαν οι γονείς μας όταν ήμασταν παιδιά. Να μη διαβάζουμε κόμικς και να μην παίζουμε βιντεοπαιχνίδια στο αυτοκίνητο.
Οι σημερινές οθόνες που κατακλύζουν τα εσωτερικά των αυτοκινήτων προβάλλουν ενδιαφέρουσες πληροφορίες και στοιχεία, όχι μόνο για τον οδηγό, αλλά και για τους επιβάτες. Από το εξώφυλλο του άλμπουμ που ακούμε έως τους χάρτες της πλοήγησης με την πληθώρα πληροφοριών. Μας «αναγκάζουν» να εστιάσουμε την προσοχή μας σε μια στατική εικόνα, η οποία έρχεται σε αντίθεση με τις πληροφορίες (δυναμικές) που προέρχονται από το σώμα μας.
Τι μπορείτε να κάνετε
Εάν λοιπόν έχετε υπάρξει επιβάτης σε ένα ηλεκτρικό αυτοκίνητο και έχετε αισθανθεί δυσφορία, να ξέρετε ότι δεν είστε οι μόνοι. Υπάρχουν όμως αρκετοί τρόποι αντιμετώπισης του φαινομένου. «Μην ταξιδεύετε με άδειο στομάχι, αφήστε το βλέμμα σας να περιπλανηθεί στον ορίζοντα δίχως να κοιτάτε επίμονα κάτι, αερίστε συχνά την καμπίνα. Επίσης, πιείτε πολλά υγρά και κάντε διαλείμματα για να περπατήσετε ώστε να επαναφέρετε το αιθουσαίο σύστημα» είναι οι συμβουλές του γιατρού. Πρωτίστως, οι οδηγοί ελαφρύνετε το δεξί σας πόδι και μην επιλέξετε το μέγιστο επίπεδο της αναγεννητικής πέδησης. Ενδεχομένως να πρέπει ακόμα και να το απενεργοποιήσετε, ώστε να σας ευγνωμονούν οι συνεπιβάτες σας.
